Ürdün ve Suriye, Ürdün'ün Suriye'deki IŞİD hedeflerine düzenlediği son hava saldırılarının detaylarını ve yansımalarını incelemek üzere ortak bir güvenlik komitesi kurma konusunda anlaştı. İki ülkenin dışişleri bakanlıkları çarşamba günü erken saatlerde yaptıkları ortak açıklamada, komitenin saldırıların ardından yaşanan gelişmeleri ele alacağını duyurdu. Karar, Ürdün'ün Suriye topraklarındaki IŞİD mevzilerine yönelik gerçekleştirdiği ve bölgede tansiyonu yükselten hava operasyonlarının hemen ardından geldi.
Gelişmenin arka planı
Ürdün, son dönemde IŞİD'e karşı sınır güvenliğini artırmak ve örgütün Suriye'deki varlığını hedef almak amacıyla hava saldırıları düzenledi. Bu saldırılar, Suriye'nin güneyindeki bölgelerde IŞİD militanlarının toplandığı istihbaratı üzerine gerçekleştirildi. Ürdün hükümeti, operasyonların kendi ulusal güvenliğini korumaya yönelik olduğunu savunurken, Suriye tarafı saldırıların egemenliğine tecavüz olduğu gerekçesiyle tepki gösterdi. İki ülke arasında artan gerilim, ortak güvenlik komitesi kurulması kararıyla diplomasi masasına taşındı.
Ortak açıklamaya göre komite, saldırıların koordinasyonu, istihbarat paylaşımı ve sınır bölgelerinde işbirliğini geliştirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, IŞİD'in her iki ülke için oluşturduğu tehdide karşı ortak mücadele yöntemleri ele alınacak. Ürdün ve Suriye arasındaki bu adım, bölgesel istikrar açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor; zira iki komşu ülke arasındaki güvenlik işbirliği, IŞİD gibi radikal gruplarla mücadelede kritik öneme sahip.
Suriye İç Savaşı boyunca Ürdün, mülteci akını ve sınır güvenliği endişeleriyle Suriye'deki gelişmeleri yakından takip etti. Ürdün, aynı zamanda ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerine lojistik destek sağladı. Son saldırılar, Ürdün'ün kendi topraklarına yönelik olası IŞİD tehditlerini bertaraf etme çabası olarak yorumlanıyor. Suriye rejimi ise, Ürdün'ün bu operasyonlarını egemenliğine yönelik bir ihlal olarak nitelendirerek uluslararası toplumu göreve çağırdı. Ancak şimdi atılan ortak komite adımı, iki ülkenin diyalog kanallarını açık tutma iradesini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Ürdün-Suriye ilişkileri, Orta Doğu'nun karmaşık jeopolitiğinde önemli bir yer tutuyor. Ürdün, Batı yanlısı politikası ve İsrail ile ilişkileriyle bilinirken, Suriye, İran ve Rusya'nın etkisi altında. Ancak her iki ülke de IŞİD tehdidiyle mücadelede ortak paydada buluşabiliyor. Ortak güvenlik komitesi, bölgesel güvenlik mimarisinde yeni bir işbirliği kanalı oluşturabilir. Uzmanlar, bu tür girişimlerin IŞİD'in yeniden güç kazanmasını engellemede ve sınır kaçakçılığını önlemede etkili olabileceğini belirtiyor.
Uluslararası aktörler de gelişmeyi yakından izliyor. ABD, Ürdün'ün güvenlik çabalarını desteklerken, Suriye ile diyalog kanallarının açık tutulmasını teşvik ediyor. Rusya ise, Suriye'nin egemenliğine vurgu yaparak, Ürdün'ün operasyonlarını kınamıştı. Ortak komite, bu aktörlerin de onayını alabilirse, bölgesel istikrara katkı sağlayabilir. Ancak komitenin somut adımlar atıp atamayacağı ve saldırıların tekrarlanıp tekrarlanmayacağı belirsizliğini koruyor. Yine de diplomatik bir mekanizmanın kurulması, tansiyonun düşürülmesi adına umut verici.
IŞİD, 2014-2017 yılları arasında Suriye ve Irak'ta geniş topraklar ele geçirmiş, ardından uluslararası koalisyon ve yerel güçlerin operasyonlarıyla askeri olarak yenilgiye uğratılmıştı. Ancak örgüt, çölde ve sınır bölgelerinde hücre yapılanmasını sürdürüyor ve zaman zaman saldırılar düzenliyor. Ürdün, bu hücrelerin kendi topraklarına sızmasından endişe ediyor. Suriye ise, ülkenin yeniden inşası ve istikrarı için IŞİD kalıntılarını temizlemeye çalışıyor. Ortak komite, bu mücadelede koordinasyonu artırabilir.
Öte yandan, Ürdün'ün saldırıları, Suriye'nin kuzeyindeki Türkiye destekli gruplar ve PKK/YPG gibi aktörlerin bulunduğu karmaşık denklemde yeni bir boyut ekliyor. Suriye rejimi, Ürdün ile işbirliği yaparak, kendi topraklarındaki diğer yabancı güçlere karşı da bir denge unsuru oluşturmak isteyebilir. Ancak bu işbirliğinin sınırları ve samimiyeti, önümüzdeki günlerde yapılacak toplantılarla netleşecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ürdün-Suriye ortak güvenlik komitesi, Türkiye'nin sınır güvenliği ve bölgesel istikrar açısından yakından takip etmesi gereken bir gelişme. Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğüne ve istikrarına önem veriyor; IŞİD ile mücadelede işbirliği, sınır ötesi terör tehdidini azaltabilir. Ancak Ürdün'ün operasyonları, Suriye'deki güç dengelerini etkileyebilir ve Türkiye'nin desteklediği muhalifler ile rejim arasındaki hassas dengeyi sarsabilir. Ayrıca komitenin İran ve Rusya etkisinde şekillenmesi, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarıyla çelişebilir. Türkiye, bu süreci dikkatle izleyerek, kendi sınır güvenliği ve Suriye politikası doğrultusunda diplomatik girişimlerde bulunmalı.
