UnitedHealthcare CEO'su Brian Thompson'ın 4 Aralık 2024'te New York'ta düzenlenen bir suikast sonucu hayatını kaybetmesi, ABD'de 3D baskı ile üretilen ve izlenemeyen 'hayalet silahlar' (ghost guns) konusunu yeniden alevlendirdi. Olayın ardından Kongre'ye sunulan yeni bir yasa tasarısı, 3D baskı silahların üretimini, satışını ve bulundurulmasını federal düzeyde yasaklamayı hedefliyor. Benzer bir düzenleme Kaliforniya eyaletinde de görüşülüyor. Tasarı, özellikle evde üretilebilen ve seri numarası taşımayan bu silahların kolluk kuvvetleri tarafından takibini neredeyse imkansız hale getirmesine karşı bir önlem olarak sunuluyor.
Arka plan: Hayalet silahlar ve yasal boşluk
3D baskı silahlar, plastik veya metal bileşenlerden oluşan, genellikle ev tipi 3D yazıcılarla üretilebilen ateşli silahlardır. Bu silahların en büyük özelliği, seri numarası ve üretici bilgisi taşımamaları, bu nedenle yasa dışı yollarla edinildiklerinde izlenememeleridir. ABD'de 2022 yılında yürürlüğe giren bir federal yönetmelik, hayalet silahların satışını kısmen düzenlemiş olsa da, 3D baskı silahların evde kişisel kullanım amacıyla üretilmesi hâlâ büyük ölçüde yasal boşlukta. UnitedHealthcare cinayetinde kullanılan silahın 3D baskı olduğu doğrulanmamış olsa da, olay bu silahların potansiyel tehlikesini yeniden gündeme taşıdı.
Yasa tasarısının arkasındaki Demokrat Partili senatörler, mevcut düzenlemelerin teknolojik gelişmelere ayak uyduramadığını ve 3D baskı silahların sadece suçlular için değil, terör örgütleri ve aşırılık yanlıları için de cazip bir seçenek haline geldiğini belirtiyor. Öte yandan, silah hakları savunucuları, yasağın İkinci Değişiklik'teki silah taşıma hakkını ihlal ettiğini savunarak karşı çıkıyor. Tasarının Meclis'ten geçmesi halinde, Anayasa Mahkemesi'ne taşınması bekleniyor.
Küresel boyut: ABD öncülüğünde yeni bir trend mi?
3D baskı silahların yasaklanması girişimi yalnızca ABD ile sınırlı değil. Avrupa Birliği, 2023 yılında 3D baskı silah üretimini kısıtlayan bir direktif kabul etmiş, ancak uygulama üye ülkeler arasında farklılık göstermişti. Birleşik Krallık'ta 2019'dan beri 3D baskı silah üretmek suç kapsamına alınmış durumda. Avustralya ve Japonya gibi ülkeler ise zaten bu tür silahları tamamen yasaklamış durumda. ABD'deki yeni yasa tasarısının geçmesi halinde, diğer ülkelerde de benzer düzenlemelerin hızlanması bekleniyor. Uzmanlar, 3D baskı teknolojisinin gelişmesiyle birlikte silah üretiminin daha da yaygınlaşacağını ve uluslararası bir düzenleme ihtiyacının arttığını vurguluyor.
Ancak yasağın etkinliği konusunda şüpheler de var. 3D yazıcı tasarımlarının internet üzerinden paylaşılması ve dosyaların açık kaynak olarak yayılması, yasakların delinmesini kolaylaştırıyor. Ayrıca, yasağın sadece üretim ve satışı hedeflemesi, halihazırda var olan silahların toplatılmasını içermiyor. Bu nedenle, yasanın sembolik bir adım olmanın ötesine geçmesi için daha kapsamlı önlemlere ihtiyaç duyulduğu ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de 3D baskı silahlarla ilgili henüz spesifik bir düzenleme bulunmamakla birlikte, mevcut ateşli silahlar yasası kapsamında ruhsatsız silah üretimi suç teşkil etmektedir. Ancak 3D baskı teknolojisinin erişilebilirliği arttıkça, bu tür silahların yasa dışı örgütler veya bireysel saldırganlar tarafından kullanılma riski de artmaktadır. ABD'deki yasal gelişmeler, Türkiye için de bir öngörü oluşturmakta; güvenlik birimlerinin bu teknolojiye karşı hazırlıklı olması ve mevzuatın güncellenmesi gerektiğini göstermektedir. Küresel ölçekte ise, 3D baskı silahların yaygınlaşması, uluslararası terörizm ve organize suçla mücadelede yeni zorluklar doğuracak; Türkiye'nin dahil olduğu Interpol ve Europol gibi kuruluşların bu alanda işbirliğini artırması beklenebilir.
