Birleşmiş Milletler'e (BM) sunulması gereken yeni iklim planlarını (NDC) teslim etmeyen ülke sayısı, son tarihten 18 ay sonra hâlâ 45 olarak kaydediliyor. Bu durum, Paris Anlaşması'nın hedeflerinden sapma anlamına geliyor. Mısır, Vietnam, Arjantin ve Filipinler, anlaşmanın gerekliliklerini yerine getirmeyen ülkeler arasında öne çıkıyor. Söz konusu ülkelerin, küresel ısınmayı 1,5 santigrat dereceyle sınırlama hedefi doğrultusunda iddialı ulusal katkı beyanları (NDC) sunmaları gerekiyordu.
Gelişmenin Arka Planı
Paris Anlaşması çerçevesinde ülkeler, her beş yılda bir sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik ulusal planlarını güncellemekle yükümlü. Son başvuru tarihi yaklaşık bir buçuk yıl önce dolmasına rağmen, dünya genelindeki ülkelerin dörtte biri bu yükümlülüğü yerine getirmedi. Climate Home News'un analizine göre, bu ülkeler arasında küresel emisyonlarda önemli paya sahip olanlar da bulunuyor.
Raporda, listedeki ülkelerin büyük bir kısmının gelişmekte olan ülkeler olduğu ve ekonomik zorluklar yaşadığı belirtiliyor. Ancak bazı büyük ekonomilerin de plânlarını zamanında sunmadığı göze çarpıyor. Bu gecikme, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İklim planlarını sunmayan ülkelerin bölgesel dağılımı, gelişmekte olan ülkelerin yoğunlukta olduğu bölgeleri işaret ediyor. Özellikle Afrika, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika'daki ülkeler, NDC'lerini henüz teslim etmedi. Bu durum, bu ülkelerin iklim değişikliğine uyum ve enerji dönüşümü için gerekli finansmana erişimini zorlaştırıyor. Ayrıca, plânlarını sunmayan ülkelerin, iklim müzakerelerinde ellerinin zayıflamasına neden oluyor.
Uzmanlar, bu gecikmenin küresel iklim hedeflerine ulaşmayı riske attığını vurguluyor. Özellikle, 2030 yılına kadar emisyonların yarı yarıya azaltılması hedefi, tüm ülkelerin aktif katılımını gerektiriyor. Sivil toplum kuruluşları, ülkeleri plânlarını bir an önce tamamlamaya ve BM İklim Değişikliği Konferansı'na (COP29) hazırlanmaya çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de taraf olduğu Paris Anlaşması'nın geleceği açısından önem taşıyor. Türkiye, kendi NDC'sini 2023'te güncellemiş ve 2053 net sıfır hedefini açıklamıştı. Ancak, diğer ülkelerin plânlarını sunmaması, küresel karbon piyasaları ve iklim finansmanı mekanizmalarını olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin, bu süreçte gelişmekte olan ülkelere finansman sağlanması konusundaki talepleri güçlenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin iklim değişikliği performansı, uluslararası yatırımcılar ve ticaret ortakları nezdinde değerlendirilirken bu gecikmelerin yansımaları izlenmeli.
