Rusya-Ukrayna savaşının 33. ayında, Kiev yönetiminden ABD Savunma Bakanlığı yetkililerine yönelik takdir mesajları gelmeye devam ediyor. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Orgeneral Oleksandr Syrskyi, ABD Avrupa Komutanlığı (USEUCOM) görevini tamamlayan Orgeneral Christopher Cavoli’ye yazdığı veda mektubunda, Amerikalı komutanın liderliğinin binlerce Ukraynalının hayatını kurtardığını ifade etti. Syrskyi’nin kişisel sosyal medya hesapları üzerinden paylaştığı mesajda, Cavoli’nin 2022’den bu yana Ukrayna’ya sağlanan askeri yardım koordinasyonundaki rolü özellikle vurgulandı. ABD Avrupa Komutanlığı’nın resmi devir teslim töreni 10 Ocak 2025’te Almanya’nın Stuttgart kentindeki Patch Kışlası’nda yapılırken, Cavoli’nin yerine Pasifik Komutanlığı’ndan getirilen Korgeneral Xavier Brunson’ın atanması NATO müttefikleri arasında yeni bir dönemin habercisi oldu.
Gelişmenin Arka Planı
Orgeneral Christopher Cavoli, 2022 yılının Temmuz ayında ABD Avrupa Komutanlığı’nın başına geçmiş ve aynı zamanda NATO’nun Yüksek Müttefik Komutanı (SACEUR) olarak görev yapmıştı. Cavoli’nin görev süresi boyunca Ukrayna’ya yaklaşık 50 milyar dolarlık askeri yardımın planlanması ve sevkiyatı koordine edildi. Syrskyi’nin mesajında özellikle HIMARS çok namlulu roket sistemleri, M1 Abrams tankları ve F-16 savaş uçaklarının teslimat süreçlerindeki ABD desteğine atıfta bulunuldu. Ukrayna Genelkurmayı, Cavoli’nin görev döneminde Ukrayna ordusunun NATO standartlarına uyum sürecinde önemli ilerleme kaydettiğini belirterek, bunun gelecekteki olası bir NATO üyeliği için de kritik olduğunu hatırlattı. Görevden ayrılan Cavoli ise yaptığı veda konuşmasında, “Ukrayna’nın egemenliği sadece onların değil, tüm özgür dünyanın meselesidir” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Cavoli’nin ayrılışı, ABD’nin Avrupa kıtasındaki askeri varlığının yeniden yapılanması sürecine denk geliyor. Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, yeni komutan Brunson’ın Asya-Pasifik’teki deneyiminin Avrupa’ya yeni bir perspektif getireceği belirtilirken, bazı analistler bu atamayı ABD’nin Çin odaklı ulusal savunma stratejisiyle ilişkilendiriyor. Ancak NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, yaptığı yazılı açıklamada, “Cavoli’nin liderliğinde transatlantik bağ güçlendi; Ukrayna’ya desteğimiz sürecek” diyerek ittifakın kararlılığını teyit etti. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise Cavoli’nin ayrılışını “Ukrayna’daki savaşın kışkırtıcılarından birinin gitmesi” olarak yorumladı. Öte yandan, ABD Kongresi’nin 2025 mali yılı bütçe görüşmelerinde Ukrayna’ya ayrılan yardım paketinin kesintiye uğrama riski bulunurken, yeni komutanın bu süreçteki lobi faaliyetlerinin önemi artıyor. Ukrayna cephesinde ise son haftalarda Donetsk ve Harkiv bölgelerinde Rus güçlerinin artan saldırıları, Batı yardımının sürekliliğini daha da kritik hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenlik dengeleri ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin uygulanışı açısından önem taşıyor. ABD Avrupa Komutanlığı’ndaki komuta değişikliği, Ukrayna’ya yönelik askeri yardım kanallarının kesintisiz devam etmesi halinde Ankara’nın Şubat 2022’den bu yana izlediği denge politikasını zorlayabilir. Ayrıca, Türkiye’nin NATO içindeki konumu, özellikle yeni komutan Brunson’ın Asya-Pasifik deneyiminin Karadeniz stratejisine nasıl yansıyacağı sorusunu gündeme getiriyor. Ankara, tahıl koridoru görüşmelerinden savunma sanayi işbirliklerine kadar geniş bir yelpazede Kiev’le temasını sürdürürken, ABD’nin Avrupa’daki askeri liderlik yapısındaki bu rotasyon, Türk dış politikasının önümüzdeki dönemde daha proaktif bir duruş sergilemesini gerektirebilir.
