Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırgan savaşı devam ederken, çatışmalarda yaralanan ve uzuvlarını kaybeden Ukraynalı askerlerin sayısı hızla artıyor. Ancak bu trajik tablonun içinde, yeni bir yaşam mücadelesi ve dayanışma hikayesi yükseliyor: Ampute olan gaziler, wakeboard ve jujitsu gibi spor dallarını keşfederek hem bedensel sınırlarını zorluyor hem de birbirlerine destek oluyor. Savaşın vahşeti karşısında pes etmeyi reddeden bu insanlar, spor sayesinde hayata yeniden tutunuyor.
Savaşın Bedeli: Ampute Sayısı Katlanarak Artıyor
Ukrayna Sağlık Bakanlığı verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana toplamda 50 binden fazla asker ve sivilin uzuv kaybı yaşadığı tahmin ediliyor. Bu sayı, savaş şiddetlendikçe ve mayın tarlaları yaygınlaştıkça giderek artıyor. Amputeler için rehabilitasyon merkezleri kapasite sınırına ulaşırken, birçok gazi sivil hastanelerde tedavi görmek zorunda kalıyor. Özellikle mayın ve insansız hava aracı saldırıları nedeniyle alt ve üst ekstremite kopmaları yaygın. Geleneksel fizik tedavi yöntemleri yetersiz kalırken, spor tabanlı rehabilitasyon programları önem kazanıyor.
Bu bağlamda, 'Sporla Rehabilitasyon' adlı bir sivil toplum girişimi, gazilere wakeboard, jujitsu, yüzme ve okçuluk gibi branşlarda eğitimler veriyor. Programın koordinatörü Mykola T. şunları söylüyor: "Bu sporlar sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik iyileşme sağlıyor. Gaziler, kendilerini yeniden güçlü hissettiklerini ve topluma uyum sağlama süreçlerinin hızlandığını belirtiyor."
Wakeboard: Su Üzerinde Özgürlük
Wakeboard, su üzerinde bir bot tarafından çekilen tahta üzerinde denge kurmayı gerektiren bir spor. İlk bakışta ampute biri için imkansız görünse de, özel protezler ve ekipmanlar sayesinde mümkün hale geliyor. Kiev bölgesinde düzenlenen wakeboard kamplarına katılan 34 yaşındaki eski asker Serhiy R., iki bacağını da kaybetmiş durumda. "Wakeboard yaparken kendimi yeniden tam hissediyorum. Suyun üstünde süzülmek, tüm acılarımı unutturuyor" diyor. Antrenörler, yeni başlayanlar için özel yüzdürme yelekleri ve dengeli protezler kullanarak süreci kolaylaştırıyor. Program sadece fiziksel becerileri geliştirmekle kalmıyor; aynı zamanda katılımcılar arasında güçlü bir dostluk bağı oluşturuyor.
Jujitsu: Zihin ve Beden Dengesi
Savunma sporu jujitsu ise özellikle tek kol veya tek bacak ampute olan gaziler için popüler. Spor, rakibin gücünü kullanmayı ve teknikle dengeyi sağlamayı öğretiyor. 29 yaşındaki eski piyade asker Andriy K., sağ kolunu dirsek üstünden kaybetmiş. "Jujitsu bana kendimi savunmayı ve vücudumun sınırlarını keşfetmeyi öğretti. Spor sayesinde özgüvenim geri geldi" ifadelerini kullanıyor. Eğitmenler, her katılımcıya özel uyarlanmış teknikler geliştiriyor. Örneğin, tek kol ampute olanlar için kilit ve atış teknikleri tek kolla uygulanacak şekilde modifiye ediliyor. Bu sporun bir diğer avantajı da grup halinde yapılması; gaziler birbirlerine moral veriyor ve deneyimlerini paylaşıyor.
Psikologlar, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) yaşayan gaziler için bu tür grup aktivitelerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Uzmanlara göre, spor sırasında salgılanan endorfin, depresyon ve anksiyeteyi azaltıyor, sosyalleşme ise yalnızlık hissini kırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki savaşın insani boyutu, Türkiye açısından da çarpıcı bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, Suriye ve terörle mücadelede benzer yaralanmalarla karşı karşıya kalan bir ülke olarak, ampute gaziler için kapsamlı rehabilitasyon programları geliştirmiş durumda. Türk Sağlık Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri Rehabilitasyon Merkezi, yapay uzuv ve fizyoterapi konusunda ileri teknolojiler kullanıyor. Ukrayna'daki spor temelli yaklaşım, Türkiye'deki mevcut programlara entegre edilebilir; özellikle wakeboard ve jujitsu gibi sporların, gazilerin moral ve motivasyonunu artırmada etkili olduğu görülüyor. Ayrıca, Türkiye'nin Ukrayna ile insani yardım alanındaki işbirliği kapsamında, rehabilitasyon konusunda uzman değişimi yapması bölgesel dayanışmayı güçlendirebilir. Bu tür programlar, savaşın yıkımına karşı ortak bir duruş sergileme fırsatı sunuyor.
