Ukrayna, Rusya'nın son büyük çaplı saldırılarında başkent Kiev ve çevresinde 20'den fazla sivilin hayatını kaybetmesinin ardından NATO ülkelerine balistik füzelere karşı koruma sağlayacak gelişmiş hava savunma sistemleri için baskıyı artırıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, Rusya'nın özellikle hipersonik füzeler ve balistik füzeler kullandığını belirterek, bu tür tehditlere karşı koyabilecek sistemlere acil ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Yetkililer, saldırılarda çok sayıda sivil binanın da hasar gördüğünü bildirdi.
Saldırıların Arka Planı ve Ukrayna'nın Talepleri
Rusya'nın son haftalarda enerji altyapısına yönelik saldırılarının ardından sivilleri hedef alan bu yeni dalga, Ukrayna'nın hava savunma kapasitesindeki zaafları bir kez daha gözler önüne serdi. Ukrayna Hava Kuvvetleri, son saldırıda Rusya'nın fırlattığı 10 balistik füzenin tamamının hedeflerine ulaştığını, bu füzelerin özellikle Kiev'in merkezine yakın bölgeleri vurduğunu açıkladı. Bunun üzerine Kiev yönetimi, NATO'nun özellikle Patriot ve SAMP/T gibi yüksek irtifa balistik füze savunma sistemlerini tedarik etmesi için yoğun diplomatik temaslara başladı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı, NATO'nun bu hafta yapılacak savunma bakanları toplantısında, Kiev'in acil ihtiyaç duyduğu sekiz ilave Patriot bataryasının tedariki için bir planın masaya yatırılmasını beklediklerini ifade etti. Ukrayna, halihazırda Almanya ve ABD'den alınan sınırlı sayıdaki Patriot bataryasının yanı sıra, kısa menzilli hava savunma sistemleriyle de Rus saldırılarına karşı koymaya çalışıyor. Ancak Rusya'nın son dönemde kullanmaya başladığı gelişmiş kinzhal tipi hipersonik füzeler, mevcut sistemlerin etkinliğini sınırlıyor.
Öte yandan, bazı NATO ülkeleri, Ukrayna'ya gönderilecek sistemlerin kendi savunma ihtiyaçlarını da riske atabileceği gerekçesiyle çekimser kalmaya devam ediyor. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, Ukrayna'ya daha önce verilen iki Patriot bataryasının bakım için geri çekildiğini ve yerine yenilerinin konulması için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Savaşın Seyri Değişiyor
Rusya'nın balistik füze kullanımını artırması, savaşın Ukrayna lehine dönmesinin ardından Moskova'nın yeni bir strateji benimsediğine işaret ediyor. Uzmanlar, Rusya'nın özellikle kış ayları öncesinde Ukrayna'nın enerji altyapısını çökertmek ve siviller üzerinde psikolojik baskı kurmak amacıyla balistik füzeleri tercih ettiğini belirtiyor. Bu durum, Ukrayna'nın batılı müttefiklerinin hava savunma konusundaki taahhütlerini yeniden gözden geçirmesine yol açıyor.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, yaptığı açıklamada, ittifakın Ukrayna'ya hava savunma desteğini artırma konusunda mutabık olduğunu ancak her üye ülkenin kendi kapasiteleri doğrultusunda katkı sağlayacağını vurguladı. Özellikle Polonya ve Romanya gibi Ukrayna'ya sınırı olan ülkeler, Rus füzelerinin kendi topraklarına da sıçraması ihtimaline karşı sınırlarına ilave hava savunma sistemleri konuşlandırma kararı aldı.
Uluslararası toplum, savaşın ikinci yılının sonuna yaklaşılırken taraflar arasında kapsamlı bir barış görüşmesi ihtimalinin azaldığını gözlemliyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Ukrayna'nın NATO üyeliğini engellemeyi amaçlayan, savaş öncesi taleplerinde ısrar ettiği bildiriliyor. Öte yandan Ukrayna, Rusya'nın işgal altındaki topraklardan çekilmemesi halinde müzakere masasına oturmayacağını yineliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'ya balistik füze savunması sağlanması, Karadeniz'deki güç dengesi ve Türkiye'nin güvenlik çıkarları açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni uygulayarak savaşın yayılmasını engellemiş olsa da, Rusya'nın Ukrayna'da kullandığı balistik füzelerin benzerlerine sahip olması, Türkiye'nin hava savunma ihtiyacını gündemde tutuyor. NATO üyesi olarak Türkiye, ittifakın doğu kanadının güçlendirilmesine destek verse de, Rusya ile denge politikası devam ediyor. Ankara'nın, Ukrayna'ya yapılacak askeri yardımların savaşı uzatacağı endişesi ile insani diplomasiye öncelik verdiği görülüyor. Öte yandan, Türkiye'nin yerli hava savunma sistemi SİPER ve füze savunma projeleri, bu tür krizlerin ardından stratejik önemini bir kez daha kanıtlıyor.
