Ukrayna, Rusya'nın Karadeniz'deki ticari çıkarlarına yönelik 'eşi benzeri görülmemiş' bir insansız hava aracı (İHA) saldırısı başlattı. Geçtiğimiz hafta boyunca, Kiev güçleri Azak Denizi'nde Rus bandıralı en az dört ticari gemiyi hedef aldı. Saldırıların sıklığı, 1980'lerdeki İran-Irak tanker savaşında yaşanan saldırı oranını aşmış durumda. Bu hamle, Ukrayna'nın Rusya'nın deniz ticaretini felç etme ve Karadeniz'deki lojistik kabiliyetini zayıflatma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Ukrayna, Rusya'yı askeri ve ekonomik olarak zayıflatmak için deniz ticaretine yönelik saldırılarını yoğunlaştırmış durumda. Azak Denizi, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta kritik bir lojistik koridor işlevi görüyor. Bölge, Mariupol ve Berdyansk gibi işgal altındaki limanlara erişim sağlıyor. Kiev, insansız hava araçları ve deniz insansız araçları kullanarak Rus gemilerine karşı düşük maliyetli ancak etkili saldırılar düzenliyor. Uzmanlar, bu saldırıların Rusya'nın deniz sigorta primlerini artırdığını ve ticaret hacmini düşürdüğünü belirtiyor.
Saldırılar, Ukrayna'nın Batılı müttefiklerinden aldığı istihbarat desteğiyle koordine ediliyor. İngiltere ve ABD'nin sağladığı uydu görüntüleri, Ukrayna'nın hedef seçimini kolaylaştırıyor. Ayrıca, Ukrayna'nın kendi ürettiği 'Sea Baby' ve 'Magura V5' gibi insansız deniz araçları, bu saldırılarda aktif rol oynuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Karadeniz'deki güç dengesini yeniden şekillendiriyor. Rusya, Karadeniz Filosu'nun bir kısmını Sivastopol'dan Novorossiysk'e çekmek zorunda kalmıştı. Şimdi de ticari gemilere yönelik saldırılar, Moskova'nın bölgedeki ticari faaliyetlerini sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Küresel tahıl ticareti açısından kritik olan Karadeniz koridoru, bu saldırılarla daha da istikrarsız hale gelebilir. Ukrayna, Rusya'yı savaşın finansmanını engellemek ve uluslararası baskıyı artırmak için bu yöntemi kullanıyor. Ancak, sivil gemilerin hedef alınması uluslararası deniz hukuku açısından tartışmalı. Ukrayna, saldırıların askeri hedeflere yönelik olduğunu savunurken, Rusya 'terörist eylem' suçlamasında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'deki deniz trafiğini düzenleyen kilit ülke konumunda. Azak Denizi'ndeki saldırılar, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını ve tahıl koridoru anlaşmasını olumsuz etkileyebilir. Rusya'nın ticari gemilerine yönelik saldırılar, Türk bandıralı gemilerin güvenliğini de riske atıyor. Ayrıca, bu durum Türkiye'nin Rusya ile olan ticari ilişkilerini zorlayabilir. Ankara, hem NATO müttefiki Ukrayna'ya desteğini sürdürürken hem de Rusya ile diplomatik kanalları açık tutmak zorunda. Bölgedeki gerilimin artması, Türkiye'nin enerji ve ticaret koridorlarındaki çıkarlarını tehdit ediyor.
