Ukrayna, kış aylarına yaklaşırken hem cephede artan kayıplarla hem de ülke genelinde derinleşen enerji kriziyle karşı karşıya. Washington'un Kiev'e yönelik tutumu ise belirsizliğini koruyor. ABD yönetiminin Ukrayna'ya askeri ve mali desteği sürdürüp sürdürmeyeceği, özellikle Kongre'deki bütçe tartışmaları ve yaklaşan seçimler nedeniyle soru işareti. Bu belirsizlik, Ukrayna'nın kış koşullarında savunma kapasitesini ve sivil halkın dayanıklılığını olumsuz etkiliyor.
Savaşın gidişatı ve artan kayıplar
Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı işgalin üzerinden iki yılı aşkın süre geçti. Çatışmalar özellikle doğu ve güney cephelerinde yoğunlaşmış durumda. Ukrayna ordusu, karşı taarruzda sınırlı ilerleme kaydederken, Rus kuvvetleri de ağır kayıplar veriyor. Ancak Ukrayna'nın insan gücü ve mühimmat sıkıntısı giderek artıyor. Batılı istihbarat kaynaklarına göre her iki taraf da binlerce askerini kaybetti; sivil kayıplar da endişe verici boyutlarda. Ukrayna hükümeti, askerlik çağındaki erkeklerin ülkeden kaçışını önlemek için seferberlik kurallarını sıkılaştırma yoluna gitti.
Askeri uzmanlar, kış aylarının çatışmaları yavaşlatacağını ancak enerji altyapısına yönelik saldırıların artacağını öngörüyor. Geçen kış Rusya, Ukrayna'nın elektrik şebekesine yüzlerce füze ve İHA ile saldırmış, milyonlarca insanı karanlıkta bırakmıştı. Bu yıl da benzer saldırıların olması bekleniyor. Ukrayna enerji bakanlığı, hasarlı altyapıyı onarmak için Batı'dan daha fazla hava savunma sistemi ve yedek parça talep ediyor.
Öte yandan, ABD Kongresi'nde Ukrayna'ya yönelik yeni yardım paketi konusunda yaşanan tıkanıklık, Kiev'in elini zayıflatıyor. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, Ukrayna'nın kışa dayanabilmesi için acil desteğin şart olduğunu vurgulasa da, Cumhuriyetçilerin bir kısmı yardımlara karşı çıkıyor. Avrupa Birliği ise 50 milyar euroluk mali yardım paketini onaylamakta gecikti. Bu belirsizlik ortamında Ukrayna, müttefiklerinden somut taahhütler bekliyor.
Enerji krizi ve insani boyut
Ukrayna'nın enerji altyapısı, geçen kışki saldırılardan bu yana tam olarak onarılamadı. Ülke genelinde elektrik kesintileri sıklaşırken, ısınma ihtiyacı kritik bir hal alıyor. BM ve yardım kuruluşları, kış aylarında milyonlarca Ukraynalının insani yardıma muhtaç hale gelebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle cephe hattına yakın bölgelerde yaşayan siviller, hem çatışmalardan hem de temel hizmetlere erişimde zorluk çekiyor. Ukrayna hükümeti, enerji sistemini ayakta tutmak için jeneratörler ve yakıt ithal ediyor; ancak bu çözümler uzun vadeli değil.
Rusya'nın enerji tesislerini hedef alması, aynı zamanda küresel gıda ve enerji piyasalarını da etkiliyor. Ukrayna'nın tahıl ihracatı, savaş nedeniyle sekteye uğradı; bu durum özellikle Afrika ve Orta Doğu'daki gıda güvenliğini tehdit ediyor. Tahıl koridoru anlaşmasının askıya alınması, fiyat dalgalanmalarına yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna krizinde dengeli bir politika izleyerek hem Kiev'e hem de Moskova'ya yakın durmayı sürdürüyor. Enerji krizi ve savaşın uzaması, Türkiye'nin enerji güvenliği ve tahıl ithalatı açısından risk oluşturuyor. Ankara, tahıl koridoru anlaşmasının yeniden canlandırılması için arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Ayrıca, Ukrayna'dan gelen mülteciler ve turizm potansiyeli de göz önünde bulundurulduğunda, istikrarsızlığın bölgesel ekonomiye etkisi kaçınılmaz. Türkiye, Batı ile Rusya arasında denge gözetirken, Karadeniz'deki güvenlik endişelerini de yakından takip ediyor. Olası bir enerji kesintisi, Türkiye'nin enerji ithalat yollarını çeşitlendirme çabalarını hızlandırabilir.
