Rusya, Ukrayna insansız hava araçlarının (İHA) bir hafta içinde 90'dan fazla gemiyi hedef alması üzerine Azak Denizi'ndeki tüm deniz taşımacılığını durdurdu. Karadeniz'e bağlanan bu stratejik su yolunda, gölge filoya ait petrol tankerlerinin de bulunduğu çok sayıda ticari gemi saldırıya uğradı. Yetkililer, can kaybı yaşanmadığını ancak seyrüsefer güvenliğinin tamamen ortadan kalktığını bildirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Ukrayna, son haftalarda Rusya'nın lojistik hatlarını kesmek ve ekonomisine darbe vurmak amacıyla deniz hedeflerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Özellikle 'gölge filo' olarak adlandırılan ve yaptırımları delmek için kullanılan eski tankerler, saldırıların ana hedefi haline geldi.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların çoğunun Azak Denizi'nin doğu kesiminde gerçekleştiğini açıkladı. Ukrayna tarafı ise bu operasyonların, işgal altındaki limanlardan yapılan tahıl ve petrol sevkiyatını engellemeye yönelik meşru savunma faaliyetleri olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Azak Denizi'nin kapatılması, Rusya'nın Ukrayna'nın güneyindeki işgal bölgelerine askeri ikmalini zorlaştırırken, aynı zamanda küresel gıda ve enerji piyasalarını da etkiliyor. Bölgeden geçen buğday ve petrol sevkiyatları durma noktasına geldi. Uzmanlar, bu durumun başta Afrika ve Orta Doğu olmak üzere tahıl ithalatçısı ülkelerde fiyat artışlarına yol açabileceğini belirtiyor.
NATO, bölgedeki gerginliği yakından izlerken, Türkiye'nin Karadeniz'deki ticari çıkarları da bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Montrö Sözleşmesi kapsamında boğazlardan geçişler halihazırda savaş gemilerine kapatılmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Azak Denizi'nin kapanması, Türkiye'nin Karadeniz'deki ticari ve stratejik çıkarlarını doğrudan ilgilendiriyor. Türk bandıralı gemilerin bölgeden geçişi risk altında; ayrıca Rusya-Ukrayna savaşının tahıl koridoru anlaşmasını zora sokması, Türkiye'nin ara buluculuk rolünü test ediyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi'nin uygulanmasındaki hassasiyetini artırırken, enerji fiyatlarındaki olası yükseliş Türkiye ekonomisi üzerinde ek baskı yaratabilir.
