Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, bu yılki NATO Zirvesi'ne geçmiş yıllara göre çok daha farklı ve kendine güvenen bir pozisyonda katılıyor. NATO yetkilileri, “Ukrayna son birkaç aydır sahada çok daha iyi bir performans sergiliyor” değerlendirmesinde bulunurken, Zelenskiy'nin zirvede Kiev'in savunma ihtiyaçları ve reform sürecine ilişkin daha güçlü bir duruş sergilemesi bekleniyor. Özellikle Batı'dan gelen askeri yardımların etkisiyle Ukrayna ordusu, Rus kuvvetlerine karşı koyma kapasitesini artırdı. Bu durum, Zelenskiy'nin NATO üyelerine karşı elini güçlendirirken, ittifak içinde Ukrayna'nın üyeliğine yönelik tartışmaların yeniden alevlenmesine de yol açtı.
Gelişmenin arka planı: Savaşta değişen dengeler
Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Ukrayna, beklenmedik bir direnişle karşı koydu. Ancak savaşın ilk yılında Zelenskiy, NATO Zirvesi'nde daha çok acil yardım çağrıları yaparken, bu yılki zirveye eli daha güçlü geliyor. Ukrayna'nın Karadeniz'deki başarılı operasyonları, Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Harkov cephesindeki ilerlemeler, Kiev'in askeri kabiliyetlerini kanıtladı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de Ukrayna'nın reform takvimine bağlı kaldığını ve ittifak standartlarına yaklaştığını belirtti.
Özellikle F-16 savaş uçaklarının Ukrayna'ya teslimi ve uzun menzilli füzelerin kullanımı konusunda Batılı müttefiklerden gelen olumlu sinyaller, Zelenskiy'nin elini güçlendiriyor. Bununla birlikte, ABD'deki siyasi belirsizlikler ve Avrupa'da savaş yorgunluğunun baş göstermesi, Ukrayna'nın gelecekteki desteği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Zelenskiy, bu nedenle NATO Zirvesi'nde yalnızca askeri yardım değil, aynı zamanda üyelik yol haritası da talep edecek.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO'nun sınavı
NATO Zirvesi, Ukrayna'nın gelecekteki güvenlik mimarisinin şekillenmesinde kritik bir dönemeç olacak. İttifak içinde bazı üyeler Ukrayna'nın savaş devam ederken üyeliğe kabul edilmesine karşı çıkarken, özellikle Baltık ülkeleri ve Polonya gibi doğu kanadı ülkeleri daha hızlı bir entegrasyondan yana. Zelenskiy'nin bu yılki net mesajları, mevcut desteğin sürdürülmesinin yanı sıra uzun vadeli bir güvenlik taahhüdü talep etmesiyle NATO'nun en büyük sınavlarından birine dönüşecek.
Ayrıca Rusya'nın son dönemde Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırıları, savaşın kış aylarında daha da kızışacağına işaret ediyor. Ukrayna'nın NATO'dan alacağı hava savunma sistemleri, bu saldırılara karşı koymada hayati önem taşıyor. Zirvede ayrıca Ukrayna'nın savaş sonrası yeniden inşası için uluslararası bir fon oluşturulması da gündeme gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO ittifakı içinde Ukrayna-Rusya savaşında dengeli bir politika izliyor. Karadeniz'deki güvenlik dinamikleri ve Montrö Sözleşmesi'nin uygulanması, Türkiye'yi savaşta kilit bir konuma getiriyor. Zelenskiy'nin NATO'da daha güçlü bir pozisyona sahip olması, Türkiye'nin Ukrayna ile askeri işbirliğini derinleştirmesini teşvik edebilir. Öte yandan, Ukrayna'nın üyelik sürecinin hızlanması, Türkiye'nin de uzun süredir bekleyen AB üyelik müzakereleri açısından dolaylı bir emsal oluşturabilir. Ancak Türkiye, Rusya ile ekonomik ve enerji bağlarını da korumaya devam ediyor, bu nedenle Kiev'in NATO'ya entegrasyonu konusunda temkinli bir yaklaşım benimsemesi bekleniyor.
