Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Belarus'a bir hafta içinde harekete geçmemesi halinde ülke topraklarındaki insansız hava aracı (İHA) röle istasyonlarına yönelik askeri müdahalede bulunulacağı uyarısında bulundu. Zelenskiy, bu istasyonların Rusya tarafından Ukrayna'ya yönelik saldırılarda kullanıldığını belirterek, Minsk yönetimine 'sonuçlara katlanma' çağrısı yaptı. Açıklama, Kiev ile Minsk arasında savaşın başından bu yana süren gergin ilişkilerde yeni bir krize işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Zelenskiy, yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında Belarus'un izniyle Rus güçlerinin Ukrayna sınırı yakınında İHA röle istasyonları kurduğunu iddia etti. Bu istasyonların, Rus insansız hava araçlarının Ukrayna'nın derinliklerine sızmasını kolaylaştırdığını ve sivil altyapıya yönelik saldırılarda kullanıldığını söyleyen lider, Belarus yönetimine yedi gün içinde bu tesisleri kaldırma çağrısında bulundu. Aksi takdirde Ukrayna ordusunun bu istasyonları imha edeceğini ifade etti.
Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko ise henüz resmi bir yanıt vermedi. Ancak daha önceki benzer suçlamalarda Minsk, Ukrayna'nın iddialarını reddetmiş ve ülkesinin çatışmaya doğrudan dahil olmadığını savunmuştu. Lukaşenko'nun Rusya ile askeri işbirliğini artırması, Batılı ülkeler tarafından defalarca eleştirilmişti.
Ukrayna istihbaratına göre, söz konusu röle istasyonları Belarus'un Gomel ve Brest bölgelerinde yer alıyor. Bu tesisler, Rus İHA'larının sinyal menzilini artırarak Kiev, Çernihiv ve Sumi gibi şehirleri hedef almasına olanak tanıyor. Ukrayna hava savunma sistemlerinin sürekli tehdit altında olması, ülke yönetiminin Belarus'a yönelik sert tutumunun bir nedeni olarak gösteriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Zelenskiy'nin bu tehdidi, Ukrayna'nın Rus saldırılarına karşı koymak için sınır ötesi operasyonlara daha istekli olduğunu gösteriyor. Kiev, daha önce de Rus askeri tesislerine yönelik saldırılar düzenlemiş, ancak Belarus topraklarına müdahale konusu daha önce bu kadar net dile getirilmemişti. Bu hamle, Rusya'nın Ukrayna savaşında Belarus'un rolünü yeniden gündeme taşıyor.
NATO ve AB, Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkını tanımakla birlikte, çatışmanın Belarus'a sıçramasından endişe ediyor. Polonya ve Baltık ülkeleri, Belarus'un Rus yanlısı tutumunu izlerken, sınırlarına yakın bir askeri krizin bölgesel istikrarı bozabileceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Birliği'nden yapılan açıklamada, tüm tarafların itidalli olması çağrısı yapıldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna-Belarus arasındaki bu gerginlik, Türkiye'nin Karadeniz ve Doğu Avrupa'daki dengeleri yakından ilgilendiriyor. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna'ya insansız hava aracı (TB2) tedarik eden bir ülke olarak, bu teknolojilerin kullanımı konusunda doğrudan bilgi sahibi. Zelenskiy'nin röle istasyonlarına yönelik tehdidi, İHA savaşının yeni boyutlarını ortaya koyarken, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı ve askeri teknoloji desteği bağlamında çatışmanın seyrindeki rolünü ön plana çıkarıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarları açısından Kiev-Minsk hattındaki gerilimin bölgesel savaş riskini artırmaması kritik önem taşıyor.
