Ukrayna, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yi savaşı uzatmakla suçlamasının hemen ardından Rusya'ya yönelik 1000 insansız hava aracı (İHA) ile geniş çaplı bir saldırı düzenledi. Saldırı, ABD'nin arabuluculuğunda varılan enerji ateşkesinin çökmesiyle aynı gün gerçekleşti. Kyiv yönetimi, Moskova'nın da benzer şekilde karşılık verdiğini duyurdu. Son 24 saatte Ukrayna ve Rusya arasında karşılıklı füze ve İHA saldırıları yoğunlaşırken, bölgede tansiyon yeniden yükseldi.
Çatışmanın arka planı ve son gelişmeler
Ukrayna'nın başkenti Kyiv, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik geniş kapsamlı bir İHA saldırısı gerçekleştirdiğini açıkladı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı'na göre, 1000'den fazla İHA gece boyunca Rusya'nın sınır bölgelerine ve işgal altındaki topraklardaki askeri hedeflere yönlendirildi. Saldırıda Rus hava savunma sistemlerinin bir kısmının etkisiz hale getirildiği iddia edildi. Rusya Savunma Bakanlığı ise çok sayıda İHA'nın düşürüldüğünü, bazı bölgelerde maddi hasar meydana geldiğini bildirdi.
Bu saldırı, Donald Trump'ın Zelenski'yi "savaşı uzatmakla" suçlayan açıklamalarının hemen ardından geldi. Trump, bir mitingde yaptığı konuşmada, "Zelenski savaşı bitirmek istemiyor, çünkü savaş onun için bir kazanç kapısı" ifadelerini kullandı. Trump'ın bu sözleri, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin sorgulanmasına yol açarken, Kyiv yönetimi tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba, "Trump'ın açıklamaları gerçeği yansıtmıyor; Ukrayna barış için her türlü çabayı gösteriyor, ancak toprak bütünlüğünden taviz veremeyiz" dedi.
Öte yandan, ABD'nin arabuluculuğunda varılan enerji ateşkesi de çökmüş durumda. Taraflar, birbirlerini ateşkesi ihlal etmekle suçluyor. Ukrayna, Rusya'nın enerji tesislerine saldırmaya devam ettiğini, Rusya ise Ukrayna'nın sivil altyapıyı hedef aldığını iddia ediyor. Son haftalarda artan saldırılar, ateşkesin sürdürülebilirliğini zora soktu. Uluslararası gözlemciler, ateşkesin tamamen çöktüğünü ve tarafların yeniden topyekûn savaş pozisyonuna döndüğünü belirtiyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Ukrayna-Rusya savaşındaki bu son tırmanma, küresel enerji piyasalarını ve gıda güvenliğini yeniden tehdit ediyor. Enerji ateşkesinin çökmesi, Avrupa'da doğalgaz fiyatlarının dalgalanmasına neden olabilir. Ayrıca, tahıl koridoru anlaşmasının geleceği de belirsizliğini koruyor. Ukrayna'nın 1000 İHA'lık saldırısı, Rusya'nın askeri kapasitesini sınamaya yönelik bir mesaj olarak yorumlanıyor. Batılı uzmanlar, Ukrayna'nın İHA teknolojisinde önemli mesafe kat ettiğini ve Rus hava savunmasını aşabildiğini gösterdiğini belirtiyor.
Trump'ın açıklamaları, ABD iç siyasetinde de yankı uyandırdı. Beyaz Saray, Trump'ın sözlerini "sorumluluktan kaçmak" olarak nitelendirdi. ABD Başkanı Joe Biden, Ukrayna'ya desteğin süreceğini vurguladı. Ancak, Kongre'de Ukrayna'ya yönelik yeni yardım paketinin onaylanması konusunda yaşanan belirsizlik, Kyiv'in endişelerini artırıyor. Avrupa Birliği ise Ukrayna'ya askeri ve mali desteğini sürdüreceğini açıkladı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, "Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkı vardır ve müttefikler bu hakkı desteklemeye devam edecektir" dedi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Batı'nın Ukrayna'ya silah desteğini "tehlikeli bir tırmanma" olarak değerlendirdi ve Rusya'nın güvenliğini korumak için her türlü önlemi alacağını söyledi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, "Batı'nın provokasyonlarına karşılık vermekten çekinmeyiz" ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, çatışmanın daha da genişleme riskini gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna-Rusya savaşındaki tırmanma, Türkiye'nin bölgesel denge politikasını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Montrö Boşlukları rejimi çerçevesinde Karadeniz'deki gerilimin artmasından endişe duyuyor. Enerji ateşkesinin çökmesi, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile yürüttüğü tahıl koridoru ve enerji iş birliklerini riske atabilir. Ayrıca, ABD'nin Ukrayna'ya desteğinin sorgulanması, NATO içindeki dayanışmayı zayıflatabilir ve Türkiye'nin güvenlik hesaplarını etkileyebilir. Ankara, bir yandan Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, diğer yandan Rusya ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürmeye çalışıyor. Son gelişmeler, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü daha da önemli hale getiriyor.
