Uganda'nın, Somali'deki nüfuz mücadelesi nedeniyle Türkiye ile savunma işbirliğini askıya aldığı bildirildi. Orta Doğu merkezli haber sitesi Middle East Eye'ın güvenilir kaynaklara dayandırdığı habere göre, Uganda hükümeti, Türkiye'nin Somali'deki artan askeri varlığından duyduğu rahatsızlık sonucu bu kararı aldı. Karar, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki genişleyen etkinliğine karşı bölgesel bir tepki olarak öne çıkıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Uganda, uzun yıllardır Somali'de barışı koruma misyonlarında aktif rol alan bir ülke. Afrika Birliği'nin Somali'deki misyonu (AMISOM) ve ardından gelen ATMIS çerçevesinde Uganda askerleri, özellikle başkent Mogadişu ve çevresinde güvenliği sağlamakla görevlendirildi. Bu süreçte Uganda, Somali'nin güvenlik mimarisinde kilit bir aktör haline geldi.
Son yıllarda Türkiye, Somali ile kapsamlı savunma ve ekonomik işbirliği anlaşmaları imzalayarak bölgedeki ağırlığını artırdı. 2017'de açılan Türk askeri üssü, Türkiye'nin Afrika'daki en büyük askeri eğitim tesisi olma özelliği taşıyor. Ayrıca Türkiye, Somali ordusunun eğitimi ve donanımı konusunda önemli projeler yürütüyor. Bu durum, Somali üzerinde tarihsel olarak etkili olan Uganda gibi ülkelerin çıkarlarıyla çakışabiliyor.
Middle East Eye'a konuşan kaynaklar, Uganda'nın kararının ani olduğunu ve Türkiye ile yürütülen bazı ortak savunma projelerinin askıya alındığını belirtiyor. Uganda tarafı, konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan da henüz bir yanıt gelmedi. Ancak haber, bölgedeki güç dengelerinin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Somali, stratejik konumu nedeniyle uzun süredir bölgesel ve küresel güçlerin ilgi odağında. Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'na açılan kapı olan Somali, küresel ticaret yollarının güvenliği açısından kritik öneme sahip. Türkiye, son yıllarda izlediği aktif Afrika politikasıyla kıtada ekonomik ve askeri varlığını genişletirken, Somali özelinde önemli yatırımlar yaptı. Türk şirketleri, Mogadişu Limanı'nın işletmesini üstlenmiş, havalimanı güvenliği gibi alanlarda söz sahibi olmuş durumda.
Uganda'nın hamlesi, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki yükselişine karşı bir denge arayışı olarak yorumlanabilir. Uganda, aynı zamanda Batılı ülkelerle de yakın ilişkilere sahip. Bu karar, Batı'nın Türkiye'ye karşı bölgede bir vekalet rekabetine giriştiği şeklinde okunabilir. Öte yandan, Somali hükümeti içinde de Türkiye ile olan ilişkilerin derinleşmesinden memnun olmayan kesimler olduğu biliniyor. Uganda'nın bu adımı, Somali iç siyasetindeki bazı gruplarla işbirliği içinde atılmış olabilir.
Uzmanlar, bu gelişmenin Türkiye'nin Afrika'daki genel stratejisini sarsmayacağını, ancak bölge ülkeleriyle ilişkilerde daha dikkatli olunması gerektiğini gösterdiğini vurguluyor. Türkiye'nin son yıllarda Kenya, Etiyopya, Cibuti gibi ülkelerle de savunma anlaşmaları yapması, Somali'deki varlığını çeşitlendirme çabası olarak değerlendiriliyor. Ancak Uganda gibi eski müttefiklerin kaybedilmesi, Ankara'nın bölgedeki ittifak ağını zayıflatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Uganda'nın Türkiye ile savunma bağlarını kesme kararı, Ankara'nın Afrika Boynuzu'ndaki artan etkisine karşı somut bir direnç olarak görülmeli. Türkiye, Somali'de yürüttüğü askeri eğitim ve altyapı projeleriyle bölgede nüfuzunu pekiştirmişti; ancak bu hamle, Afrika'daki rekabetin sadece Batı ile değil, bölgesel aktörlerle de yaşandığını gösteriyor. Karar, Türkiye'nin Somali'deki yatırımlarını riske atmasa da, bölgesel müttefiklik ilişkilerinde kırılganlık yaratabilir. Ankara'nın önümüzdeki dönemde Uganda ile diplomatik kanalları açık tutması ve Somali'deki diğer paydaşlarla denge kurması kritik olacak. Ayrıca bu gelişme, Türkiye'nin Afrika politikasında askeri angajmanın yanı sıra ekonomik ve kültürel diplomasiye ağırlık vermesi gerektiğini hatırlatıyor.
