BRÜKSEL (AA) - Avrupa Birliği (AB) diplomatları, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımların, iş insanları Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman için kaldırılması konusunda pazartesi günü anlaşmaya vardı. Diplomatik kaynaklara göre, karar, önümüzdeki birkaç saat içinde herhangi bir AB hükümetinin itiraz etmemesi durumunda yürürlüğe girecek.
Gelişmenin Arka Planı
AB, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından, Moskova'ya yakınlığıyla bilinen çok sayıda iş insanına yönelik geniş kapsamlı yaptırımlar uygulamıştı. Bu kapsamda Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman da AB varlıklarının dondurulması ve seyahat yasaklarıyla karşı karşıya kalmıştı.
Usmanov, metal ve madencilik sektörünün önde gelen isimlerinden biri olarak biliniyor. Fridman ise LetterOne ve Alfa Group gibi büyük yatırım ve finans kuruluşlarının kurucuları arasında yer alıyor. Her iki isim de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkilere sahip olmakla suçlanmıştı.
AB'nin yaptırım kararları, 27 üye ülkenin oybirliğiyle alınması gerekiyor. Diplomatlar, söz konusu kararın yazılı prosedür yoluyla alındığını ve itiraz süresinin kısa olduğunu belirtiyor. Eğer herhangi bir üye ülke itiraz ederse, karar geri çekilebilir. Ancak şu ana kadar bir itirazın gelmediği ifade ediliyor.
Bu gelişme, AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırım politikasında ilk kez bu kadar üst düzey isimlerin listeden çıkarılması açısından dikkat çekici. Daha önce bazı oligarkların avukatları, yaptırımların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu savunarak AB mahkemelerine başvurmuştu. AB Adalet Divanı, bazı davalarda yaptırımların gerekçelerinin yeterince somut olmadığına hükmetmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB'nin Usmanov ve Fridman'a yönelik yaptırımları kaldırma kararı, Batı'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü yaptırım cephesinde bir çatlak olarak yorumlanabilir. Özellikle savaşın uzaması ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, Avrupa'da yaptırımların etkinliği konusunda tartışmaları beraberinde getirmişti.
Uzmanlar, bu adımın Rusya'ya karşı yaptırım rejiminin zayıfladığı anlamına gelmediğini, ancak hukuki ve siyasi açıdan bazı yaptırımların gözden geçirilmesi ihtiyacını yansıttığını belirtiyor. AB, yaptırımların hukuki dayanağını güçlendirmek için kanıt toplama süreçlerini sıkılaştırma yoluna gidebilir.
Diğer yandan, bu kararın Rusya'nın savaş finansmanını doğrudan etkilemeyeceği, çünkü Usmanov ve Fridman'ın halihazırda AB ülkelerindeki varlıklarının büyük ölçüde dondurulmuş olduğu ve kendilerinin seyahat yasaklarıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Yaptırımların kaldırılması durumunda bu isimlerin AB'de yeniden ekonomik faaliyet yürütmesi mümkün hale gelecek.
AB'nin bu adımı, aynı zamanda Ukrayna yanlısı bazı üyelerin tepkisini çekebilir. Polonya ve Baltık ülkeleri gibi Rusya'ya karşı sert tutum alan ülkeler, yaptırımların hafifletilmesine sıcak bakmıyor. Ancak diplomatik kaynaklar, kararın oybirliğiyle alındığını ve itirazın gelmediğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşında denge politikası izleyerek her iki tarafla da diyaloğunu sürdürüyor. AB'nin Rus oligarklara yönelik yaptırımları kaldırması, Türkiye'nin Batı ile Rusya arasındaki hassas dengesini doğrudan etkilemez; ancak Batı'nın yaptırım rejimindeki olası bir yumuşama, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını güçlendirebilir. Ayrıca, yaptırımların kalkması, bu isimlerin Türkiye'deki yatırımlarını artırmasına yol açabilir. Türkiye, Rusya ile ekonomik ilişkilerini sürdürürken AB'nin kararlarını yakından takip etmek durumunda.
