Uganda Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Dr. Diana Atwine, ülkesinde devam eden Ebola salgını nedeniyle bazı ülkeler tarafından uygulanan hava seyahati kısıtlamalarını 'haksız ve orantısız' olarak nitelendirdi. Dr. Atwine, 'Tedbirli olmanın gerekliliğini anlıyoruz, ancak bu tür genel yasaklar, salgınları açıkça rapor eden ülkelere duyulan güveni zedeliyor' ifadelerini kullandı. Uganda, Ebola virüsünün Sudan türüne karşı mücadele ediyor ve şu ana kadar 100'den fazla doğrulanmış vaka bildirildi.
Gelişmenin Arka Planı
Uganda'da Eylül 2022'de başlayan Ebola salgını, özellikle Mubende ve Kassanda bölgelerinde etkili oldu. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Uganda'nın salgını kontrol altına almak için hızlı ve etkili önlemler aldığını belirtirken, bazı ülkeler sınırlarını kapatma veya seyahat kısıtlamaları uygulama yoluna gitti. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, Uganda'dan gelen yolculara yönelik ek sağlık kontrolleri ve karantina önlemleri başlattı. Bu durum, Uganda'nın turizm ve ticaret sektörlerini olumsuz etkiliyor.
Uganda hükümeti, Ebola'nın yayılmasını önlemek için sıkı karantina ve aşılama kampanyaları yürütüyor. DSÖ tarafından onaylanan deneysel bir aşı olan rVSV-ZEBOV, sağlık çalışanları ve temaslılara uygulanıyor. Ancak Sudan türüne karşı etkinliği henüz tam olarak kanıtlanmış bir aşı bulunmuyor. Bu nedenle, ülke erken teşhis ve izolasyon stratejisine odaklanmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Uganda'nın seyahat kısıtlamalarına yönelik eleştirileri, salgın yönetiminde uluslararası işbirliğinin önemini bir kez daha gündeme getirdi. DSÖ, Ebola'nın yayılmasını önlemek için seyahat kısıtlamalarının gerekli olmadığını, ancak ülkelerin risk değerlendirmesi yaparak önlem alabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, Ebola'nın hava yoluyla bulaşmadığını, doğrudan temas yoluyla yayıldığını vurguluyor. Bu nedenle, kısıtlamaların bilimsel temelden yoksun olduğu ifade ediliyor.
Küresel sağlık güvenliği bağlamında, Uganda'nın şeffaf raporlaması örnek teşkil ediyor. Ülke, vakaları hızlıca DSÖ'ye bildirerek uluslararası yardım çağrısında bulundu. Ancak kısıtlamalar, diğer ülkelerin benzer durumlarda şeffaf olma isteğini azaltabilir. Afrika Birliği ve Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC), Uganda'ya destek çağrısı yaparak, seyahat kısıtlamalarının kaldırılmasını talep etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Uganda ile ikili ilişkilerini geliştirmekte ve Afrika kıtasında sağlık altyapısına yatırım yapmaktadır. Ebola salgını, Türkiye'nin bölgedeki sağlık diplomasisi için bir fırsat sunuyor. Türkiye, DSÖ ve Afrika ülkeleriyle işbirliği yaparak Uganda'ya tıbbi malzeme ve uzman desteği sağlayabilir. Ayrıca, Türk vatandaşları ve Doğu Afrika'da faaliyet gösteren Türk şirketleri için seyahat kısıtlamalarının etkileri göz önünde bulundurulmalı. Türkiye, salgın yönetiminde bilimsel temelli önlemleri destekleyerek uluslararası itibarını pekiştirebilir.
