Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Kerim Han, hakkında ortaya atılan cinsel taciz iddiaları nedeniyle görevinden geçici olarak uzaklaştırıldı ve disiplin soruşturmasına sevk edildi. Karar, UCM'nin yönetim organı olan Devletler Tarafından alındı ve 125 üye ülkeye duyuruldu. İddialar, Han'ın yakın çalışma arkadaşlarından bir kadın personel tarafından gündeme getirildi. Skandal, mahkemenin yıllardır süren çabalarına ve uluslararası ceza adaleti sisteminin güvenilirliğine gölge düşürdü.
Gelişmenin Arka Planı
Kerim Han, 2021 yılında UCM Başsavcısı olarak göreve başlamıştı ve daha önce Birleşmiş Milletler bünyesinde Irak, Kosova ve Sierra Leone gibi ülkelerde savaş suçları soruşturmaları yürütmüştü. Görevi sırasında Ukrayna'daki savaş suçları, Myanmar'daki Rohingya soykırımı ve Gazze'deki olası savaş suçlarına ilişkin soruşturmaları yönetiyordu. Cinsel taciz iddiaları, mahkemenin iç işleyişine yönelik ciddi bir güven bunalımı yarattı. UCM'nin iç denetim birimi, iddiaları incelemek üzere özel bir ekip kurdu ve Han'ın duruşmalara katılımı geçici olarak durduruldu. Bu gelişme, mahkemenin halihazırda siyasi baskılar ve fon eksikliğiyle mücadele ettiği bir döneme denk geldi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
UCM, özellikle Ortadoğu ve Afrika'da savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla mücadelede kilit bir rol oynuyor. Han'ın geçici olarak görevden alınması, Gazze ve Ukrayna'daki devam eden soruşturmaları olumsuz etkileyebilir. Mahkeme, İsrail ve Hamas liderleri hakkında tutuklama kararları çıkarma hazırlığı yaparken, bu skandalın kararların meşruiyetini zayıflatmasından endişe ediliyor. ABD ve Rusya gibi bazı büyük güçler UCM'yi zaten tanımazken, bu olay mahkemenin uluslararası itibarını daha da sarsabilir. Öte yandan, UCM'nin kendi personeli arasında cinsel taciz iddialarını ciddiye alması ve disiplin sürecini başlatması, kurumsal hesap verebilirlik açısından olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, UCM'nin kurucu üyeleri arasında yer almamakla birlikte, mahkeme ile zaman zaman işbirliği yapmaktadır. Bu gelişme, küresel adalet mekanizmalarının kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye'nin özellikle Suriye ve Irak'taki savaş suçları konusunda UCM ile işbirliği yapması beklenirken, mahkemenin kurumsal krizi, bu alandaki beklentileri erteleyebilir. Ayrıca, AB ile ilişkilerde adalet ve hukukun üstünlüğü vurgusu yapan Türkiye için, uluslararası bir mahkemenin bu tür bir skandalla sarsılması, diplomatik söylemlerde dikkatli olunması gereken bir konu haline gelmiştir.
