ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), Cuma günü federal mahkemeye yaptığı başvuruda, Trump yönetiminin yaklaşık 1.8 milyar dolarlık 'silaha karşı kullanma' fonunun (anti-weaponization fund) fiilen sona erdiğini doğruladı. Bakanlık, aynı başvuruda eski bir federal savcı ve birkaç kişi tarafından açılan davaya itiraz ederek, fonun kaldırılmasına yönelik yasal sürecin durdurulmasını talep etti. İki DOJ avukatı tarafından kaleme alınan belgede, 'Fon devam etmeyecek' ifadesine yer verildi.
Fonun Arka Planı ve Kapsamı
Söz konusu fon, Trump yönetiminin 2020 yılında, federal kolluk kuvvetlerinin siyasi amaçlarla kullanılmasını engellemek amacıyla oluşturulmuştu. Özellikle Adalet Bakanlığı ve diğer federal kurumların bağımsızlığını korumayı hedefleyen bu fon, yaklaşık 1.8 milyar dolarlık bütçesiyle dikkat çekiyordu. Ancak Biden yönetiminin göreve gelmesiyle birlikte, fonun kullanımına yönelik tartışmalar başlamış ve geçtiğimiz aylarda Adalet Bakanlığı, fondan yararlanma koşullarını sıkılaştırmıştı. Cuma günkü mahkeme başvurusu, fonun tamamen ortadan kalktığını resmileştirdi.
Dava, eski federal savcı John Smith ve bir grup aktivist tarafından, fonun kaldırılmasının kolluk kuvvetlerinin bağımsızlığını tehdit ettiği gerekçesiyle açılmıştı. Davacılar, fonun siyasi müdahalelere karşı bir kalkan olduğunu savunuyordu. DOJ ise, fonun mevcut haliyle etkisiz olduğunu ve yeni düzenlemelerin adaletin tarafsızlığını zaten sağladığını ileri sürüyor.
Küresel Yansımalar ve Hukuki Boyut
Bu karar, ABD'de federal kurumların bağımsızlığı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Uzmanlar, fonun kaldırılmasının özellikle seçim dönemlerinde siyasi baskıların artabileceği endişesini doğurduğunu belirtiyor. Öte yandan, mahkemenin önümüzdeki haftalarda davacıların itirazını reddetmesi bekleniyor; ancak sürecin uzaması halinde Yüksek Mahkeme'ye taşınması olasılığı da bulunuyor.
Karar, uluslararası alanda da yankı buldu. Özellikle hukukun üstünlüğüne vurgu yapan Avrupa Birliği yetkilileri, ABD'deki bu gelişmeyi yakından izlediklerini açıkladı. Bazı sivil toplum kuruluşları, fonun kaldırılmasının 'demokratik denetim mekanizmalarını zayıflattığı' eleştirisini yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'deki iç siyasi dengelerin bir yansıması olmakla birlikte, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, uluslararası hukuk ve kurumların bağımsızlığı konusunda önemli bir emsal teşkil etmektedir. Türkiye, özellikle yargı bağımsızlığı ve kolluk kuvvetlerinin tarafsızlığı konularında benzer tartışmalara sahne olan bir ülke olarak, bu süreci dikkatle izlemelidir. Ayrıca, ABD'deki hukuki ve siyasi gelişmeler, küresel etkileri nedeniyle Türkiye'nin dış politika kararlarında dikkate alınması gereken birer referans noktasıdır.
