ABD'deki Demokrat Parti liderleri, İran destekli milisler tarafından düzenlenen saldırılarda üç Amerikan askerinin hayatını kaybetmesi ve onlarca askerin yaralanmasının ardından Başkan Donald Trump'a İran ile gerilimi sonlandırma çağrısında bulundu. Son haftalarda Irak ve Suriye'deki ABD üslerine yönelik saldırıların sıklığı ve şiddeti artarken, ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik tehditler de tırmanıyor. Demokratlar, Başkan Trump'ın İran'a yönelik 'azami baskı' politikasının savaşı yeniden alevlendirdiğini ve ABD askerlerini gereksiz riske attığını savunuyor.
Artan Saldırılar ve Kayıplar
İran destekli grupların son haftalarda ABD üslerine düzenlediği havan ve roket saldırılarında şimdiye kadar üç ABD askeri öldü, en az 30 asker ise yaralandı. Saldırılarda çoğunlukla insansız hava araçları ve hassas güdümlü roketler kullanılıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırılarda misilleme yapılacağını duyurdu ancak henüz somut bir askeri hamle yapılmadı. Bu durum, ABD'nin bölgedeki müttefikleri arasında da endişe yaratıyor.
Trump yönetimi, İran'ın bölgedeki nüfuzunu kırmak için 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmiş ve ağır yaptırımlar uygulamaya başlamıştı. Ancak bu politikalar, İran'ı daha agresif bir tutuma itti ve dolaylı çatışmaları körükledi.
Savaşın Yeniden Alevlenmesi Endişesi
Demokrat senatörlerden Chris Murphy, 'Sınırsız bir savaş bataklığına sürükleniyoruz. Kongre'nin izni olmadan İran'la savaşa girmek anayasaya aykırıdır' dedi. Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi ise Trump'ı 'provokasyonlara kanmamaya' çağırdı. Öte yandan, İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, ABD'nin bölgeden tamamen çekilmesi gerektiğini belirterek, gerilimin sorumlusunun ABD olduğunu söyledi.
Uluslararası toplum da tırmanan gerilimden endişeli. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, tarafları itidale davet ediyor. Uzmanlar, ABD ile İran arasında doğrudan bir savaşın tüm Ortadoğu'yu ateşe verebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminden doğrudan etkilenebilecek ülkelerin başında geliyor. İran'la sınır komşusu olan Türkiye, olası bir savaşta hem mülteci akını hem de ekonomik yaptırımların etkisiyle karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki ABD askeri varlığına yönelik saldırılar, Ankara'nın terörle mücadele operasyonlarını da olumsuz etkileyebilir. Türkiye, uzun süredir ABD ile İran arasında bir denge politikası izliyor; ancak tırmanan kriz, bu hassas dengeyi bozma tehlikesi taşıyor. Ankara'nın temel önceliği, sınırlarındaki istikrarı korumak ve ekonomik etkileri minimize etmek olacak.
