ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, ülkeye yatırım yapan yabancılara oturum izni sağlayan EB-5 yatırımcı vizesi programında kapsamlı bir revizyon önerdi. Adalet Bakanlığı ve Göçmenlik ve Vatandaşlık Hizmetleri Dairesi (USCIS) tarafından ortaklaşa hazırlanan düzenleme taslağı, programdaki dolandırıcılık vakalarını ortadan kaldırmayı ve göçmenlik memurlarına vize reddi konusunda daha geniş yetkiler vermeyi amaçlıyor. EB-5 programı, ABD'de en az 1.8 milyon dolar yatırım yapan (kırsal veya yüksek işsizlik bölgelerinde 900 bin dolar) yabancılara yeşil kart (daimi oturum izni) sağlıyor. Ancak programın, özellikle finansman kaynaklarının doğrulanması ve projelerin iş yaratma hedeflerine ulaşması konusunda ciddi güvenlik açıkları bulunduğu belirtiliyor.
EB-5 Programında Köklü Değişiklik
Yeni düzenleme, yatırım fonlarının kaynağının daha sıkı denetlenmesini ve projelerin en az 10 tam zamanlı iş yarattığının kanıtlanmasını şart koşuyor. USCIS yetkilileri, özellikle son yıllarda Çin ve Hindistan'dan gelen başvurularda yoğunlaşan sahte belge ve fon kaynağı manipülasyonunun önüne geçilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Ayrıca, programın 'bölgesel merkez' kanalıyla yapılan başvurularda, merkezlerin faaliyet raporlarını yıllık olarak sunması ve bağımsız denetimden geçmesi zorunlu hale getirilecek. Trump yönetimi, bu değişikliklerin 'ulusal güvenlik ve kamu yararı' çerçevesinde gerekli olduğunu savunuyor. Öte yandan, eleştirmenler düzenlemenin yatırımcıları caydırarak ABD ekonomisine zarar verebileceğini, özellikle konut projeleri ve kırsal kalkınma gibi alanlarda daralmaya yol açabileceğini belirtiyor.
Küresel Etkiler ve Siyasi Boyut
EB-5 programındaki değişiklikler, ABD'nin yatırım yoluyla göçmenlik kapılarını daraltması anlamına geliyor. Bu durum, küresel ölçekte yatırımcıların Kanada, Avustralya veya Avrupa ülkelerine yönelmesine yol açabilir. Özellikle Çinli ve Hintli varlıklı yatırımcılar, alternatif vize programlarına ilgi gösterebilir. Trump yönetiminin göçmenlik politikalarının sertleşmesi, ABD'nin uzun vadede nitelikli işgücü ve sermaye çekme kapasitesini de etkileyebilir. Konuyla ilgili olarak ABD Ticaret Odası, düzenlemenin yatırım ortamını olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu. Programın tamamen kapatılmaması, ancak şartların ağırlaştırılması, göçmenlik reformu tartışmalarının 2024 seçimleri öncesinde yeniden alevleneceği sinyalini veriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
EB-5 programındaki değişiklikler, Türkiye'den ABD'ye yatırım yoluyla yerleşmek isteyen varlıklı Türk vatandaşlarını doğrudan etkileyecektir. Türkiye, özellikle son yıllarda artan siyasi belirsizlik ve TL'deki değer kaybı nedeniyle yurtdışına sermaye çıkışı yaşayan bir ülke konumunda. ABD'deki yeşil kart programının zorlaşması, Türk yatırımcıların Portekiz, Malta ve Yunanistan gibi alternatif Avrupa ülkelerindeki 'altın vize' programlarına yönelmesine neden olabilir. Bu durum, Türkiye'den ABD'ye olan doğrudan yatırım akışını da kısmen azaltabilir. Ancak küresel ölçekte değerlendirildiğinde, Türkiye'nin ABD ile olan ikili yatırım ilişkileri daha çok kurumsal ve kur fonları üzerinden gerçekleştiği için EB-5'teki daralmanın Türkiye ekonomisi üzerinde sınırlı bir etkisi olması bekleniyor. Yine de, bireysel yatırımcıların bu değişikliği yakından takip etmesi gerekiyor.
