ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle drone ithalatına yeni gümrük vergileri getirdi. Karar, ulusal güvenlik tehditlerine karşı Amerikan teknolojik bağımsızlığını güçlendirmeyi ve yabancı tedarik zincirlerine olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Yeni düzenleme, termal görüntüleme gibi belirli hassas yeteneklere sahip büyük boyutlu insansız hava araçlarını (İHA) kapsıyor. Bu hamle, küresel drone pazarında dengeleri değiştirebilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Kararın ayrıntıları ve kapsamı
Resmi Gazete’de yayımlanan kararnameye göre, artık belirli bir boyutun üzerindeki ve termal kameralar, gece görüş sistemleri veya gelişmiş sensörler gibi hassas yeteneklere sahip dronelar, yüzde 25 ila 100 arasında değişen oranlarda ek gümrük vergisine tabi olacak. Uygulama, özellikle ticari ve endüstriyel amaçlarla kullanılan büyük droneları hedef alıyor; ancak küçük tüketici droneları bu kapsamın dışında tutuldu.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu vergilerin Amerikan drone üreticilerini koruyarak yerli üretimi teşvik etmeyi amaçladığı belirtildi. Açıklamada, "Yabancı üreticilere olan bağımlılığımızı azaltarak, milli güvenliğimizi tehdit edebilecek kritik teknolojilerde dışa bağımlılığı sona erdirmeyi hedefliyoruz" ifadelerine yer verildi. Karar, ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından 232. madde kapsamında yürütülen soruşturmanın ardından alındı. Bu madde, ulusal güvenlik gerekçesiyle ithalata sınırlama getirilmesine olanak tanıyor.
Uzmanlar, bu vergilerin özellikle Çin menşeli dronelara yönelik olduğunu vurguluyor. Çin, dünya drone pazarının yaklaşık yüzde 70'ini elinde bulunduruyor ve DJI gibi dev şirketler ABD pazarında hakim konumda. Yeni düzenleme, DJI'nin ticari drone satışlarını ciddi şekilde etkileyebilir. Ancak Beyaz Saray, vergilerin belirli bir ülkeyi hedef almadığını, teknoloji bazlı bir yaklaşım izlediğini savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin bu hamlesi, küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanmayı hızlandırabilir. Özellikle teknoloji transferi ve fikri mülkiyet hakları konusundaki gerilimler, drone sektöründe yeni ticaret savaşlarına yol açabilir. Avrupa Birliği ve diğer müttefik ülkeler, ABD'nin bu kararına benzer önlemler alabileceklerini sinyali veriyor. Öte yandan Çin, Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) şikayette bulunabileceğini açıkladı. Uzmanlar, bu adımın küresel drone pazarında arz sıkıntısına yol açabileceği ve maliyetleri artırabileceği konusunda uyarıyor.
Karar, savunma sanayii açısından da kritik bir öneme sahip. ABD, özellikle askeri amaçlı kullanılan dronelarda dışa bağımlılığı azaltmak istiyor. Bu kapsamda, Amerikan şirketlerinin Ar-Ge faaliyetlerine yönelik yeni teşvikler açıklanması bekleniyor. Bu gelişme, insansız hava aracı teknolojilerinde küresel rekabeti kızıştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin drone ithalatına getirdiği bu vergiler, Türkiye'nin insansız hava aracı ihracatı açısından yeni fırsatlar yaratabilir. Türkiye, özellikle Bayraktar TB2 gibi silahlı insansız hava araçları (SİHA) ile uluslararası pazarda önemli bir oyuncu haline geldi. Bu vergiler, ABD pazarında Çin'in hakimiyetini zayıflatabilir ve Türk üreticilerine ABD'ye ihracat kapısını aralayabilir. Ancak Türkiye'nin ABD pazarına girişi, mevcut siyasi gerilimler ve savunma sanayiindeki bazı kısıtlamalar nedeniyle sınırlı olabilir. Yine de küresel düzeyde drone talebinin artması, Türk savunma sanayisinin ihracat potansiyelini olumlu etkileyebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımsızlık hamlelerini ve teknolojik atılımlarını uluslararası alanda daha da görünür kılabilir.
