ABD'de göreve başlamaya hazırlanan Başkan Donald Trump'ın ekibi, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışına yeşil ışık yakmaya hazırlanıyor. Kaynaklar, Trump yönetiminin uzun süredir tartışmalı olan bu satışı destekleme eğiliminde olduğunu belirtiyor. Bu gelişme, Biden döneminde Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının ardından gelen en somut iyileşme sinyali olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Motor satışından F-35'e uzanan adım
Habere göre, Trump yönetiminin bu tutumu, sadece birkaç hafta önce Biden yönetiminin Türkiye'nin ilk yerli savaş uçağı KAAN için 700 milyon doları aşan jet motoru satışını Kongre'ye resmen bildirmesinin ardından geldi. Bu motor satışı, Türkiye'nin savunma sanayiindeki bağımsızlık hedefinin önemli bir parçası olarak görülüyor. F-35 satışının ise bu işbirliğini çok daha ileri bir boyuta taşıması bekleniyor.
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle F-35 programından çıkarılmış ve 1,4 milyar dolar yatırım yaptığı projeden dışlanmıştı. Ankara, bu kararı haksız bulduğunu defalarca dile getirmiş, ABD ile ilişkilerde önemli bir pürüz olarak kalmıştı. Şimdi ise Trump'ın ikinci döneminde bu konuda bir çözüm aranıyor.
Uzmanlar, Trump'ın ilk dönemindeki pragmatik yaklaşımına atıfta bulunarak, ticari ve stratejik çıkarların ön planda olacağını belirtiyor. F-35 satışı, ABD savunma sanayii için büyük bir gelir kaynağı ve aynı zamanda Türkiye'nin NATO içinde kalmasını sağlayacak bir koz olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO'nun doğu kanadı ve dengeler
F-35 satışının gerçekleşmesi halinde, Türkiye'nin hava kuvvetleri modernizasyonu hızlanacak. Bu durum, Doğu Akdeniz, Suriye ve Karadeniz'deki güç dengesini etkileyebilir. Özellikle Yunanistan'ın da F-35 alım sürecinde olduğu düşünüldüğünde, bölgede bir silahlanma yarışı endişesi doğabilir. Ancak ABD açısından, Türkiye'nin NATO'nun güneydoğu kanadındaki stratejik konumu, bu satışı meşrulaştıran en önemli argüman.
Rusya'nın Ukrayna savaşındaki tutumu ve İran'ın artan tehditleri karşısında, Türkiye'nin hava savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, ABD'nin çıkarına olarak değerlendiriliyor. Öte yandan, S-400 krizi hâlâ çözülmüş değil; F-35 satışı için S-400'lerin konuşlandırılmaması ya da başka bir çözüm bulunması gerekebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma hedefiyle birlikte, NATO müttefiki olarak stratejik konumunu güçlendirme çabasını yansıtıyor. F-35 satışı, yalnızca askeri bir modernizasyon değil, aynı zamanda ABD ile ilişkilerdeki soğumanın sona ermesi anlamına gelebilir. Ekonomik olarak ise Türkiye'ye önemli bir teknoloji transferi ve istihdam katkısı sağlaması bekleniyor. Ancak S-400 sorununun çözülmemesi durumunda Kongre'nin onayının alınamaması riski bulunuyor. Türkiye, bu süreçte denge politikasını sürdürerek hem Rusya ile ilişkilerini hem de ABD ile savunma işbirliğini yönetmek zorunda kalacak.
