ABD yönetimi, Venezuela muhalif lideri Maria Corina Machado'nun geçtiğimiz hafta yaşanan yıkıcı depremlerin ardından ülkesine dönme ve bir fotoğraf karesi oluşturma yönündeki tekrarlanan girişimlerini 'grotesk siyasi fırsatçılık' olarak nitelendirdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Machado'nun bu çabalarının halkın acısını istismar ettiği ve kriz ortamını kendi siyasi amaçları için kullanmayı amaçladığı belirtildi. Venezuela'da 7,5 büyüklüğündeki ilk deprem 14 Ocak'ta meydana gelmiş, ardından gelen artçı sarsıntılar ve ikinci bir büyük deprem nedeniyle şu ana kadar en az 200 kişi hayatını kaybetmiş, onlarca kişi kaybolmuş ve binlerce bina yıkılmıştı. Machado, 2023'te sürgüne gitmek zorunda kaldıktan sonra bir dizi diplomatik girişimde bulunmuş, ancak Maduro hükümeti tarafından ülkeye girişine izin verilmemişti.
Deprem Sonrası Siyasi Gerilim Tırmanıyor
Deprem felaketinin ardından Venezuela’da siyasi gerilim daha da tırmandı. Muhalefet lideri Maria Corina Machado, Kolombiya sınırına dayanarak insani yardım konvoylarıyla ülkeye geçmeye çalıştı. Machado, Caracas'taki depremzedeler için yardım toplamak amacıyla başlattığı kampanyanın başarıya ulaştığını, ancak Maduro hükümetinin bunu engellediğini iddia etti. ABD yönetimi ise Machado'nun bu girişimini 'tehlikeli bir oyun' olarak değerlendirerek, 'Bu tür bir siyasi fırsatçılık, depremzedelerin yaşadığı acıyı daha da derinleştiriyor. Biz bu oyuna dahil olmayacağız ve Machado'nun provokasyonlarına prim vermeyeceğiz.' ifadelerini kullandı.
Öte yandan Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, deprem felaketi nedeniyle ertelenen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yeni tarihinin henüz belirlenmediğini, ancak halkın iradesine saygı duyacaklarını açıkladı. Maduro, seçim sürecinin depremin yaralarını sarmak için gerekli öncelikler doğrultusunda yeniden planlanacağını söyledi. Muhalefet ise bu ertelemeyi yeni bir darbe olarak nitelendirirken, uluslararası toplumdan seçim takviminin gecikmeksizin belirlenmesi çağrısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Venezuela depremleri, Güney Amerika'nın kırılgan siyasi dengelerini bir kez daha sarsarken, ABD'nin bölge politikasını da yeniden şekillendiriyor. Trump yönetimi, Maduro karşıtı yaptırımları sürdürürken, Machado'ya verdiği desteğin sınırlarını da belirlemiş oldu. ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, Venezuela'ya insani yardım akışının öncelikli olduğunu, ancak yardımların siyasi bir araca dönüşmesine izin vermeyeceklerini vurguladı. Bu tutum, bölgedeki diğer sol hükümetler tarafından da dikkatle izleniyor. Kolombiya ve Brezilya, sınır bölgelerinde olası bir sığınmacı akınına karşı önlem alırken, Meksika ve Arjantin gibi ülkeler ise depremzedelere destek için aracılık teklif ediyor.
Uzmanlar, ABD'nin Machado'yu mesafeli bir şekilde desteklemesinin, bölgede yeni bir istikrarsızlık dalgasını önleme çabası olduğu yorumunu yapıyor. Machado'nun popülaritesine rağmen, Venezuela ordusu üzerindeki Maduro kontrolü devam ediyor. Deprem sonrası askeri birlikler arama-kurtarma çalışmalarına ağırlık verirken, muhalefetin bu krizi bir fırsata çevirme çabaları başarısız görünüyor. Rusya ve Çin ise Venezuela hükümetine destek açıklamalarında bulunurken, uluslararası toplumun seçim takvimini izlemeye devam edeceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Venezuela krizi, Türkiye'nin Latin Amerika açılımı çerçevesinde yakından takip ettiği bir dosyadır. Deprem sonrası yaşanan siyasi gerilim, Türkiye'nin bölgedeki ticari ve diplomatik ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Maduro hükümetiyle kurulan yakın temaslar, deprem yardımı için Türkiye'den destek talep edilmesine neden olmuştu. Ancak muhalefetin bu süreçte dışlanması, uzun vadede Türkiye'nin tüm taraflarla dengeli bir ilişki kurma politikasını zorlayabilir. Bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji ve ticaret rotalarını da etkileyebilecek potansiyele sahiptir. Bu nedenle Türk diplomatlarının gelişmeleri anbean izlemesi, gerektiğinde insani yardım koridorlarının açık tutulması için girişimlerde bulunması önem arz ediyor.
