Financial Times'ın (FT) üst düzey kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki haftalarda düzinelerce ülkeyi kapsayan yeni bir gümrük vergisi paketini açıklamaya hazırlanıyor. Planın, özellikle Çin, Avrupa Birliği ülkeleri, Japonya, Güney Kore ve Tayvan gibi ABD'nin en büyük ticaret ortaklarını hedef alması bekleniyor. Söz konusu vergilerin, Trump'ın ilk döneminde başlattığı ticaret savaşlarını yeniden alevlendireceği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Habere göre Trump yönetimi, son haftalarda yürüttüğü çalışmalarda, ABD'nin dış ticaret açığını azaltmak ve yerli üretimi korumak amacıyla yeni tarifeler uygulayacağı ülke ve ürün gruplarını belirledi. Özellikle Çin'e yönelik ek gümrük vergilerinin yanı sıra, ABD'nin Avrupa'dan ithal ettiği çelik, alüminyum, otomotiv ve tarım ürünlerine de yeni vergiler getirilmesi planlanıyor. Beyaz Saray çevrelerinden edinilen bilgiye göre, Trump'ın özellikle ticaret açığının yüksek olduğu ülkeleri hedef alan 'karşılıklılık ilkesi' temelli bir tarife sistemi kurmak istediği ifade ediliyor.
FT'nin haberinde, yeni vergilerin kapsamı ve oranlarına ilişkin kesin rakamların henüz netleşmediği, ancak Trump'ın daha önce dile getirdiği yüzde 10 ila yüzde 25 arasındaki oranların gündemde olduğu belirtiliyor. Planın, ABD Ticaret Temsilciliği ve Hazine Bakanlığı'nın ortak çalışmasıyla hazırlandığı ve önümüzdeki haftalarda Başkanlık kararnamesiyle yürürlüğe konulabileceği kaydediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Yeni tarifelerin küresel ticaret sisteminde domino etkisi yaratması bekleniyor. Uzmanlar, ABD'nin bu hamlesinin Çin başta olmak üzere hedef ülkelerden misilleme vergilerini tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Avrupa Birliği'nin, Boeing-Airbus sübvansiyon anlaşmazlığından bu yana ABD ile ticari gerilimler yaşadığı bir dönemde, yeni tarifelerin DTÖ'nü devre dışı bırakarak ticaret savaşlarını daha da derinleştirebileceği ifade ediliyor.
Asya-Pasifik ülkeleri de bu gelişmelerden doğrudan etkilenecek. Japonya ve Güney Kore, otomotiv ve elektronik ihracatında ABD pazarına bağımlı oldukları için tarifelerden en fazla zarar görecek ülkeler arasında sayılıyor. Hindistan ve Vietnam gibi yükselen ekonomilerin de yeni vergilerden payına düşeni alacağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin yeni gümrük vergileri, Türkiye'yi doğrudan hedef almasa da, küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi Türkiye ekonomisi için önemli riskler barındırıyor. Türkiye, ihracatının büyük bölümünü AB ülkelerine yaptığı için, AB'ye uygulanan tarifelerin Türk ihracatçılarını dolaylı olarak etkilemesi bekleniyor. Ayrıca, Çin ve AB arasındaki ticaret geriliminin artması, Türkiye'nin bu iki blokla olan ticaretinde yeni fırsatlar yaratsa da, kısa vadede küresel talep daralması ve sermaye akışlarının yavaşlaması Türkiye'nin büyüme hedeflerini olumsuz etkileyebilir. Türk yetkililerin, olası senaryolara karşı hazırlıklı olması ve ihracat pazarlarını çeşitlendirme stratejisini hızlandırması kritik önem taşıyor.
