Eski ABD Başkanı Donald Trump, Wisconsin'de düzenlenen bir mitingde Cumhuriyetçi Parti adaylarına destek verirken, İran ile devam eden savaşı başkan seçilmesi halinde hızla sona erdireceğini söyledi. Trump, yüksek yaşam maliyeti ve benzin fiyatlarından şikayet eden seçmenlere hitaben yaptığı konuşmada, İran savaşının bu ekonomik sıkıntıların ana nedeni olduğunu belirtti. Enerji fiyatlarındaki artışın, savaş nedeniyle küresel petrol arzındaki aksamalardan kaynaklandığını ifade eden Trump, 'Bu savaşı bitireceğim ve petrol fiyatları düşecek. Cebinizde daha fazla para kalacak' dedi.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın Wisconsin'deki mitingi, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde kritik bir eyalet olarak görülen bölgede gerçekleşti. Wisconsin, 2020 seçimlerinde Joe Biden'a dar bir farkla kaybedilmişti ve Cumhuriyetçiler burayı geri kazanmayı hedefliyor. İran savaşı, ABD kamuoyunda giderek daha fazla tartışılan bir konu haline gelirken, Trump'ın savaş karşıtı söylemleri özellikle işçi sınıfı seçmenleri arasında yankı buluyor. Anketler, Amerikalıların çoğunluğunun savaşın sona ermesini istediğini ve yüksek enflasyon nedeniyle hükümete duyulan hoşnutsuzluğun arttığını gösteriyor. Trump, mitingde ayrıca Çin ile ticaret savaşını yeniden başlatacağını ve ABD'nin enerji bağımsızlığını sağlayacağını vaat etti..
Bölgesel ve küresel boyut
İran savaşı, Orta Doğu'da büyük bir insani krize yol açarken, küresel enerji piyasalarını da derinden etkiliyor. Petrol fiyatları savaşın başlamasından bu yana yüzde 40'tan fazla arttı ve bu durum hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomiler üzerinde baskı yaratıyor. Trump'ın savaşı bitirme vaadi, birçok ülkede olumlu karşılansa da, uzmanlar bunun uygulanabilirliği konusunda şüpheci. İran'la yapılacak bir ateşkes veya barış anlaşması, bölgedeki diğer aktörlerin (Suudi Arabistan, İsrail, Rusya) çıkarlarıyla çelişebilir. Ayrıca, savaşın sona ermesi halinde petrol fiyatlarının hızla düşmesi beklenirken, bu durum ABD'nin kaya gazı üreticileri için olumsuz olabilir. Trump'ın enerji politikaları, fosil yakıt üretimini artırmayı hedefliyor ve bu da iklim değişikliği hedefleriyle çelişiyor..
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran savaşının sona ermesi, Türkiye için olumlu sonuçlar doğurabilir. Türkiye, enerji ithalatında büyük ölçüde İran ve diğer bölge ülkelerine bağımlı olduğu için petrol fiyatlarının düşmesi cari açığı azaltabilir ve enflasyonu kontrol altına almaya yardımcı olabilir. Ayrıca, savaşın bitmesiyle Türkiye'nin İran ve Irak'la ticareti canlanabilir. Ancak, ABD'nin bölgeden çekilmesi veya etkisini azaltması, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri operasyonları için yeni dinamikler yaratabilir. Ankara, Trump'ın vaatlerinin gerçekçiliğini sorgulamakla birlikte, bölgesel istikrar için barışçıl bir çözümü destekliyor. Türkiye'nin NATO müttefiki olarak ABD ile ilişkileri de bu süreçten etkilenebilir.
