Eski ABD Başkanı Donald Trump, IRS ile yaptığı gizli bir vergi anlaşması kapsamında, kendisinin, ailesinin ve tüm ticari kuruluşlarının ömür boyu vergi denetiminden muaf tutulmasını sağladı. Söz konusu anlaşma, Trump’ın ‘slush fonu’ olarak adlandırılan ve Başkanlık döneminde kötüye kullanıldığı iddia edilen fonu geri ödemesine rağmen, vergi affı niteliğindeki hükümlerin hala yürürlükte olduğunu ortaya koyuyor. Rapora göre, IRS ‘sonsuza kadar’ Trump, ailesi ve işletmeleri hakkında herhangi bir talep veya soruşturma başlatamayacak.
Anlaşmanın arka planı ve gizlilik şartları
2020 yılında, Trump yönetimi ile IRS arasında imzalanan bu anlaşma, ilk kez kamuoyuna sızdırılan belgelerle gün yüzüne çıktı. Anlaşma metninde, Trump’ın başkanlık döneminde kendisine yakın isimlere aktardığı ‘slush fonu’ olarak nitelendirilen paranın iade edilmesi karşılığında, IRS’nin tüm vergi denetimlerini durdurması ve gelecekte herhangi bir soruşturma açmaması taahhüt ediliyor. Uzmanlar, bu tür bir anlaşmanın ABD vergi hukukunda benzeri görülmemiş bir ‘dokunulmazlık’ yarattığını belirtiyor. Anlaşmanın gizlilik maddesi uyarınca, IRS çalışanlarının bu konuda kamuoyuna bilgi vermesi yasaklandı. Ancak, bir ihbarcının belgeleri basına sızdırmasıyla anlaşmanın varlığı ve kapsamı ortaya çıktı.
Belgelere göre, Trump’ın ‘slush fonu’, başkanlık kampanyalarında ve özel seyahatlerinde kullanılmak üzere ayrılan kaynakların kişisel harcamalar için kullanılmasıyla oluştu. Bu fon, Trump’ın Florida’daki Mar-a-Lago kulübünde yapılan etkinlikler, aile üyelerinin seyahatleri ve bazı danışmanlara yapılan ödemelerde kullanıldı. IRS soruşturması başlatıldığında, Trump ekibi, fonun ‘yanlışlıkla’ kişisel amaçlarla kullanıldığını ancak derhal geri ödendiğini savundu. Ancak geri ödeme, vergi muafiyetini garanti altına alan bir anlaşmanın parçasıydı.
Siyasi ve hukuki yansımalar
Bu anlaşma, Trump’ın vergi kayıtlarını kamuoyundan gizleme çabalarının bir devamı olarak görülüyor. Trump, başkanlığı sırasında vergi beyannamelerini açıklamayı reddetmişti. Anlaşma, ayrıca, ABD’de vergi adaleti ve hukukun üstünlüğü konularında tartışmaları yeniden alevlendirdi. Demokrat milletvekilleri, anlaşmanın ‘yasa dışı’ olduğunu ve IRS’nin bağımsızlığını zedelediğini savunuyor. Temsilciler Meclisi’nde konuyla ilgili bir soruşturma başlatılması için çağrılar yapılıyor. Diğer yandan, Trump’ın destekçileri, anlaşmanın ‘siyasi bir hedefle’ kullanıldığını ve Trump’ın mağdur edildiğini iddia ediyor. Hukukçular, anlaşmanın vergi kaçırmayı teşvik edebileceği ve gelecekteki başkanlar için emsal oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Anlaşmanın süresiz olması, Trump’ın 2024 başkanlık seçimlerine aday olması durumunda da kritik bir avantaj sağlıyor. Eğer Trump seçilirse, bu anlaşma sayesinde başkanlık dönemi boyunca herhangi bir vergi denetimine tabi olmayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD’nin iç siyasetindeki kutuplaşmanın ve hukuki kurumların siyasallaşmasının bir örneği olarak Türkiye’de takip edilmektedir. Türkiye, benzer şekilde, kamu görevlilerinin hesap verebilirliği ve vergi adaleti konularında kendi reform süreçlerini yürütmektedir. ABD’de yaşanan bu tür tartışmalar, uluslararası alanda vergi cennetleri ve şeffaflık standartlarına ilişkin küresel çabaları etkileyebilir. Türkiye’nin, OECD nezdinde yürüttüğü vergi şeffaflığı ve bilgi değişimi çalışmaları açısından, ABD’nin bu tür uygulamaları, uluslararası baskıyı artırabileceği gibi, aynı zamanda benzer ayrıcalıkların başka ülkelerde de talep edilmesine yol açabilir. Bu nedenle, Türk kamuoyu ve hukuk çevreleri, anlaşmanın sonuçlarını ve ABD’deki yargısal süreçleri yakından izlemektedir.
