ABD Başkanı Donald Trump'ın kendini 'anlaşma ustası' (dealmaker-in-chief) olarak tanımlaması, İran'daki savaşı sonlandırma çabalarının başarısızlıkla sonuçlanmasıyla ciddi bir sınavdan geçiyor. Trump'ın savaşın dört ila beş hafta süreceği yönündeki tahminleri, çatışmaların 100. günü geride kalırken adeta havada kaldı. Başkanın bu süreçte kaçırdığı son tarihler ve sahada yaşanan aksaklıklar, onun kendine biçtiği 'müzakereci' rolünü sorgulamaya açıyor. Özellikle İran cephesinde yaşanan gelişmeler, Trump yönetiminin Ortadoğu'daki stratejik vizyonunun ne kadar sürdürülebilir olduğu konusunda soru işaretleri yaratıyor. Savaşın uzaması, uluslararası kamuoyunda da tepkilere yol açarken, ABD iç siyasetinde Trump'ın kararları giderek daha fazla eleştiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Trump'ın 'Dealmaker' İmajı ve İran'daki Aksaklıklar
Trump, başkanlığının ilk günlerinden itibaren kendisini 'en büyük anlaşma ustası' olarak tanıttı. Ancak İran'daki savaş, bu imajın en büyük testi haline geldi. Savaşın başında Trump, 'dört ila beş hafta içinde bitecek' iddiasında bulunmuştu. Bugün itibarıyla çatışmalar 100. gününü aşmış durumda. Trump yönetimi, barış anlaşması için belirlediği son tarihleri defalarca kaçırdı. Özellikle son haftalarda yaşanan çatışmaların şiddetlenmesi, anlaşma umutlarını iyice azalttı. Sahadaki gelişmeler, ABD'nin askeri stratejisinin yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, bu başarısızlık Trump'ın 2020 seçimlerindeki şansını da olumsuz etkileyebilir. İran cephesinde yaşananlar, sadece askeri bir yenilgi değil, aynı zamanda diplomatik bir hezimet olarak da değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İran Savaşı'nın Ortadoğu ve dünya üzerindeki etkileri
İran'daki savaşın uzaması, Ortadoğu'da büyük bir güç boşluğu yaratıyor. Bölge ülkeleri, çatışmaların kendi sınırlarına sıçramasından endişe ediyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, ABD'nin bölgedeki liderlik rolünün sorgulanmaya başlamasıyla alternatif arayışlara yöneldi. Rusya ve Çin'in bölgeye yönelik ilgisi artarken, ABD'nin itibar kaybı uluslararası denklemi değiştiriyor. Öte yandan, savaşın küresel petrol fiyatları üzerindeki etkisi hissedilmeye başlandı. Brent petrolün varil fiyatı son haftalarda yüzde 15'in üzerinde artış gösterdi. Uzmanlar, çatışmaların uzaması halinde enerji krizinin derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki savaşın uzaması, Türkiye için hem güvenlik hem de ekonomik riskler barındırıyor. Türkiye, İran'la 560 kilometrelik bir sınıra sahip olduğu için çatışmaların sınırına sıçraması ihtimali Ankara'yı tedirgin ediyor. Ayrıca, savaşın bölgesel istikrarsızlığı artırması, Türkiye'nin enerji ithalatında kilit rol oynayan İran bağlantılı rotaları da tehdit ediyor. Türk dış politikası açısından, ABD'nin İran'daki başarısızlığı, Ankara'nın Washington'la ilişkilerinde elini güçlendirirken, bölgede Rusya'yla işbirliği yapma ihtiyacını daha da belirgin hale getiriyor. Özellikle Suriye ve Irak'taki dengeler, İran'daki savaşın seyrine göre yeniden şekillenebilir.
