ABD Başkanı Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri-Meksika-Kanada Anlaşması'nı (USMCA) mevcut haliyle yenilemeyi reddetti. ABD Ticaret Temsilcisi'nin açıklamasına göre, üçlü ticaret anlaşması 'şu anki şekliyle' onaylanmayacak. Bu karar, Kuzey Amerika ticaret dengelerini sarsarken, küresel ticaret savaşlarının yeniden alevlenmesine yol açabilir. Trump yönetimi, anlaşmada özellikle otomotiv sektörü ve dijital ticaret kurallarında daha fazla ABD lehine düzenleme talep ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
USMCA, 2020 yılında yürürlüğe giren ve NAFTA'nın yerini alan bir anlaşma. Üç ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık 1,5 trilyon doları buluyor. Anlaşmanın yeniden müzakere edilmesi için 2026 yılında bir gözden geçirme maddesi bulunuyor, ancak Trump yönetimi bu süreci erkenden başlatmak istiyor. Uzmanlara göre, ABD'nin talepleri arasında Meksika'da Çin menşeli ürünlerin transit geçişinin kısıtlanması ve Kanada süt ürünleri pazarına daha fazla erişim yer alıyor. Trump, seçim kampanyasında USMCA'yı 'kötü bir anlaşma' olarak nitelendirmiş ve yeniden müzakere sözü vermişti.
Kanada ve Meksika ise anlaşmanın mevcut şartlarının korunmasından yana. Ottawa, ABD'nin taleplerinin 'ticaret savaşını tetikleyeceğini' belirtirken, Meksika City, otomotiv sektöründe ABD'nin daha katı kurallarının bölgesel tedarik zincirini bozacağını savunuyor. Her iki ülke de ABD'nin baskılarına karşı ortak bir duruş sergilemeye çalışıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
USMCA'nın yenilenmemesi, Kuzey Amerika'da ticari belirsizliği artıracak. Ekonomistler, anlaşmanın çökmesi halinde ABD'de otomotiv ve tarım sektörlerinde iş kayıpları yaşanabileceğini öngörüyor. Özellikle Meksika, ABD'ye ihracatının yüzde 80'ini USMCA kapsamında gerçekleştiriyor; anlaşmanın bozulması, Meksika ekonomisini resesyona sürükleyebilir. Kanada ise ABD'ye olan enerji ihracatında alternatif pazarlar aramak zorunda kalabilir.
Küresel ölçekte, bu gelişme ABD'nin ticaret politikalarındaki öngörülemezliği pekiştiriyor. Çin ve Avrupa Birliği, USMCA krizini kendi ticaret müzakerelerinde koz olarak kullanabilir. Dünya Ticaret Örgütü ise bölgesel anlaşmaların yerini gümrük vergilerine bırakması durumunda, küresel ticaret sisteminin daha da parçalanacağı uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
USMCA krizi, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi Türkiye'nin ihracat pazarlarını olumsuz etkileyebilir. ABD'nin korumacı politikaları, özellikle otomotiv ve hazır giyim sektörlerinde Türk ihracatçılarının rekabet gücünü zayıflatabilir. Ayrıca, Çin'in ticaret rotalarını değiştirme çabaları (Örneğin, Orta Koridor) Türkiye'nin lojistik avantajını artırabilir, ancak USMCA'daki belirsizlik Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği müzakerelerinde de benzer korumacı eğilimleri tetikleyebilir. Türkiye, bu süreçte ABD ile ticari ilişkilerini çeşitlendirmeli ve bölgesel ticaret anlaşmalarına odaklanmalıdır.
