ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da gerçekleştirilen üst düzey görüşmede Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını ve F-35 savaş uçaklarının satışının 'değerlendirileceğini' açıkladı. Bu duyuru, özellikle İsrail gibi bölgesel aktörlerin şiddetli muhalefetine rağmen, Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu politikasında önemli bir dönüşüm sinyali veriyor. Trump'ın açıklaması, iki ülke arasında son yıllarda gergin olan savunma iş birliğinde yeni bir sayfa açılması anlamına geliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Türkiye, 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle ABD'nin CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmıştı. Bu yaptırımlar, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına ve bazı savunma yetkililerine vize yasağı getirilmesine yol açmıştı. Trump'ın bu hamlesi, ABD Kongresi'nde ve özellikle İsrail yanlısı lobilerde tepkiyle karşılanabilir. İsrail, Türkiye'nin F-35'e sahip olmasının bölgesel dengeyi bozacağını savunuyor. Ancak Trump yönetimi, Türkiye'nin NATO içindeki stratejik önemini ve Doğu Akdeniz'deki güç dengesini göz önünde bulundurarak bu adımı attı. Ankara'daki görüşmede ayrıca enerji iş birliği ve Suriye'deki durum da ele alındı.
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, yaptırımların kaldırılmasının teknik bir süreç olduğunu ve Kongre'nin onayına tabi olmadığını belirtti. Ancak F-35 satışı, Kongre'nin onayını gerektiriyor ve bu nedenle süreç daha karmaşık olabilir. Trump'ın açıklaması, seçim öncesi dönemde dış politikada somut adımlar atma isteğini de yansıtıyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yapılan telefon görüşmesinin ardından gelen bu açıklama, ikili ilişkilerde yumuşama dönemine işaret ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın kararı, Ortadoğu'da güç dengelerini yeniden şekillendirebilir. Türkiye'nin F-35'lere sahip olması, hava kuvvetlerini modernize ederken, bölgedeki diğer güçlerle rekabetini artıracak. Bu durum, özellikle Yunanistan ve İsrail tarafından yakından izlenecek. Yunanistan, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve hava sahası ihlalleri nedeniyle Türkiye'nin askeri kabiliyetlerinin artmasından endişe duyuyor. İsrail ise, Türkiye ile diplomatik ilişkilerin normale dönmesine rağmen, askeri alandaki iş birliğine temkinli yaklaşıyor.
Küresel ölçekte ise bu adım, ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerinde esneklik gösterdiğinin bir işareti olarak yorumlanabilir. NATO içinde Türkiye'nin konumu güçlenirken, Rusya ile Türkiye arasındaki dengeler de değişebilir. S-400 krizi nedeniyle Rusya'ya yönelen Türkiye, F-35 tedarikiyle ABD'ye daha fazla yaklaşabilir. Bu dönüşüm, küresel silah ticaretinde de yeni ittifakların habercisi olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikasında önemli bir kazanım olarak değerlendirilebilir. Yaptırımların kalkması, savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma çabalarına ivme kazandırabilir. F-35 satışının gündeme gelmesi ise Türk Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonu için kritik bir fırsat sunuyor. Ancak bu süreç, ABD Kongresi'ndeki İsrail yanlısı grupların muhalefeti ve Yunanistan'ın olası itirazları nedeniyle zorlu geçebilir. Türkiye, bu avantajı korumak için diplomatik hamlelerini dikkatli yapmalı ve ABD ile ilişkilerinde istikrarı sağlamalıdır.
