ABD Başkanı Donald Trump, 15 Temmuz 2025 Çarşamba günü Kongre'ye bildirimde bulunarak Suriye'nin ABD'nin devlet terörü sponsoru listesinden çıkarılması yönündeki idari süreci resmen başlattı. Bu adım, Trump'ın Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa'ya yaptığı telefon görüşmesinde, bu hamlenin savaşın tahrip ettiği ülkenin yeniden imarına yardımcı olacağını belirtmesinin ardından geldi. Karar, Washington'un Şam'a yönelik politikasında önemli bir dönüşüm anlamına geliyor ve on yılı aşkın süredir devam eden iç savaşın ardından Suriye'nin uluslararası alanda normalleşme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Arka Plan ve Yaptırımların Kaldırılma Süreci
Suriye, 1979 yılından bu yana ABD'nin devlet terörü sponsoru listesinde yer alıyordu. Bu liste, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından belirlenen ve terörizmi desteklediği tespit edilen ülkeleri kapsıyor. Listede bulunan ülkeler, ABD'den ekonomik yardım alamıyor, silah satışı yasaklanıyor ve ihracat kontrollerine tabi tutuluyor. Ayrıca bu ülkelere yönelik bazı mali yaptırımlar da uygulanıyor.
Trump yönetiminin bu kararı, Suriye'deki siyasi geçiş sürecini teşvik etme ve ülkenin yeniden inşasına uluslararası katılımı artırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu adımın Suriye halkına destek amacı taşıdığı ve Şam'ın terörle mücadelede somut adımlar atmasını teşvik edeceği belirtildi.
Ancak karar, Kongre'de ve ABD kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Bazı milletvekilleri, Suriye'nin hala İran ve Hizbullah gibi aktörlerle ilişkilerini sürdürdüğünü ve Esad rejiminin savaş suçları işlediğini hatırlatarak bu kararın erken olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD'nin bu hamlesi, bölgesel dengeleri etkileme potansiyeli taşıyor. Suriye'nin terör listesinden çıkarılması, ülkeye yönelik uluslararası yatırımların önünü açabilir ve Arap dünyasındaki yeniden normalleşme sürecini hızlandırabilir. Son yıllarda Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Mısır gibi ülkeler, Şam ile ilişkilerini yeniden kurma yönünde adımlar atmıştı.
Öte yandan, İsrail ve Körfez ülkeleri, İran'ın Suriye'deki nüfuzunun azaltılması yönünde uyarılarda bulunuyor. Trump yönetimi, bu endişeleri dikkate alarak terör listesinden çıkarma kararının, İran'ın Suriye'deki askeri varlığının sona erdirilmesi yönündeki baskılarla eş zamanlı yürütüleceğini sinyalini verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Suriye'yi terör listesinden çıkarma süreci, Türkiye açısından kritik bir gelişme. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde PKK/PYD varlığı ve İran etkisi nedeniyle Şam'ın uluslararası alanda normalleşmesine temkinli yaklaşıyor. Bu karar, Suriye'ye yönelik yaptırımların kalkmasına ve yeniden yapılanma sürecinin hızlanmasına yol açabilir. Ancak Türkiye, PKK'nın Suriye kolu YPG'nin terör listesinde kalması ve Suriye toprak bütünlüğünün korunması konusunda ABD'den somut güvenceler bekliyor. Ayrıca, Suriye'deki siyasi geçiş sürecine Türkiye'nin de dahil edilmesi ve Türkmenlerin haklarının korunması önem taşıyor.
