ABD Başkanı Donald Trump, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şaraa ile Ankara'da gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Suriye'yi teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarmaya yakın olduğunu belirtti. Trump, Suriye'nin son dönemde 'çok istikrarlı' hale geldiğini ifade ederken, bu adımın ABD'nin bölgedeki politikalarında önemli bir değişime işaret edebileceği yorumları yapılıyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın teröre destek veren ülkeler listesinde halihazırda Suriye, İran, Kuzey Kore ve Küba yer alıyor. Suriye, 1979 yılında bu listeye alınmıştı ve o tarihten bu yana ülkeye yönelik ağır yaptırımlar uygulanıyor. Listede yer alan ülkeler, ABD'den doğrudan yardım alamıyor, silah satışları kısıtlanıyor ve uluslararası finans kuruluşlarına erişimleri engelleniyor. Trump'ın bu açıklaması, Suriye iç savaşının başlangıcından bu yana ABD'nin Şam yönetimine yönelik en somut olumlu adımı olarak değerlendiriliyor. Ancak Beyaz Saray'dan henüz resmi bir karar çıkmış değil ve sürecin nasıl ilerleyeceği merak konusu.
Trump, Ankara'daki görüşmede Şaraa ile terörle mücadele, bölgesel güvenlik ve insani yardım konularını ele aldıklarını belirtti. Suriye yönetimi ise son yıllarda DEAŞ ve diğer terör örgütlerine karşı önemli başarılar elde ettiğini ve ülkenin istikrara kavuştuğunu savunuyor. Özellikle İdlib bölgesinde sağlanan ateşkes ve birçok bölgenin rejim kontrolüne geçmesi, uluslararası toplumda Suriye'nin artık daha güvenli olduğu yönünde bir algı yaratmış durumda. Ancak insan hakları örgütleri, Suriye'de hâlâ ciddi ihlaller yaşandığını ve sivil kayıpların devam ettiğini belirterek, listenin revize edilmesinin erken olacağı uyarısında bulunuyor.
Trump'ın bu çıkışı, ABD'deki Suriye politikasında bir yumuşamaya işaret edebilir. Zira Başkan, daha önce de Suriye'den asker çekme niyetini dile getirmiş ve ABD'nin Ortadoğu'da uzun süreli askeri varlığına karşı olduğunu vurgulamıştı. Bu hamlenin, ABD'nin Suriye'deki askeri varlığını sonlandırma sürecinin bir parçası olabileceği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Suriye'nin teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması, bölgesel dengeleri önemli ölçüde etkileyebilir. Öncelikle, bu karar Suriye'ye yönelik uluslararası yaptırımların kaldırılması yönünde bir domino etkisi yaratabilir. Avrupa Birliği ve diğer ülkeler de benzer adımlar atabilir. Bu durum, Suriye ekonomisinin yeniden inşasına katkı sağlayabilir ve uzun yıllardır süren savaşın ardından ülkeye yatırım çekilmesini kolaylaştırabilir.
Ancak bu adım, özellikle İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkeleri tarafından endişeyle karşılanabilir. İsrail, İran'ın Suriye'deki varlığına karşı mücadele ederken, Suriye'nin uluslararası alanda normalleşmesi İran'ın elini güçlendirebilir. Suudi Arabistan ise Suriye'deki nüfuz mücadelesinde ABD'nin desteğini kaybetmekten çekinebilir. Bununla birlikte, Türkiye ve Rusya gibi ülkeler bu gelişmeyi olumlu karşılayabilir. Türkiye, sınır güvenliği ve mülteci sorunu bağlamında Suriye'de istikrarın sağlanmasını desteklerken, Rusya da Şam yönetiminin meşruiyetinin artmasından memnun olacaktır.
Küresel ölçekte ise bu karar, ABD'nin Ortadoğu'daki angajmanının azaldığı yönündeki genel eğilimi pekiştirebilir. Trump yönetiminin 'Amerika Birinci' politikası çerçevesinde, ABD'nin bölgede daha az sorumluluk üstlenmek istediği sinyalleri veriliyor. Bu da Çin ve Rusya gibi diğer küresel güçlerin bölgede daha aktif rol oynamasına zemin hazırlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın Suriye'yi teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarma olasılığı, Türkiye açısından önemli fırsatlar ve riskler barındırıyor. Olumlu tarafta, bu adım Türkiye'nin sınır güvenliği endişelerini azaltabilir ve Suriye'de kalıcı istikrarın sağlanmasına katkıda bulunabilir. Ayrıca, Suriye ile normalleşme süreci, Türkiye'nin mülteci yükünü hafifletecek bir işbirliği zeminini oluşturabilir. Ancak riskler de mevcut: PKK/YPG gibi terör örgütlerinin Suriye'deki varlığı ve İran'ın bölgedeki nüfuzu, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarına tehdit oluşturmaya devam ediyor. Türkiye, bu süreçte kendi kırmızı çizgilerini korumalı ve terörle mücadele konusunda ABD ile işbirliğini sıkı tutmalıdır. Aksi takdirde, Suriye'deki normalleşme Türkiye'nin aleyhine sonuçlanabilir.
