ABD Başkanı Donald Trump, Suriye'deki fiili yönetimin lideri Ahmed el-Şaraa ile Hizbullah'a karşı ortak önlemler almak üzere telefon görüşmesi yaptığını açıkladı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Şaraa ile Hizbullah'ın Suriye'deki faaliyetlerinin sınırlandırılması ve İran'ın bölgedeki etkisinin azaltılması konularını ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin, Suriye'deki iç savaşın yeni bir aşamaya girdiği ve bölgesel ittifakların yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşmesi dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump ve Şaraa arasındaki bu temas, uzun süredir devam eden Suriye krizinde yeni bir diplomatik hamle olarak değerlendiriliyor. Şaraa, Suriye'nin kuzeybatısındaki İdlib bölgesinde etkili olan Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) örgütünün lideri olarak biliniyor. HTŞ, El Kaide bağlantılı geçmişi nedeniyle birçok ülke tarafından terör örgütü olarak sınıflandırılıyor. Ancak Şaraa, son yıllarda örgütün daha pragmatik bir çizgiye yöneldiğini ve Suriye'deki meşru muhalefeti temsil ettiğini öne sürüyor.
Hizbullah, Suriye iç savaşında Beşşar Esed rejiminin en önemli müttefiklerinden biri oldu. Lübnan merkezli bu Şii milis örgütü, özellikle Halep ve Dera gibi stratejik bölgelerde rejim güçlerine destek verdi. ABD, Hizbullah'ı terör örgütü listesinde tutarken, Trump yönetimi İran'ın bölgedeki nüfuzunu kırmak için Şaraa gibi aktörlerle işbirliği yapmayı hedefliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump-Şaraa görüşmesi, sadece Suriye sahasını değil, daha geniş bölgesel dengeleri de etkileyebilir. İran ve Rusya'nın Esed rejimine verdiği desteğin devam ettiği bir ortamda, ABD'nin Şaraa ile teması, Şam yönetimine karşı alternatif bir muhalefet kanadı oluşturma çabası olarak yorumlanıyor. Öte yandan, Hizbullah'ın Lübnan'daki siyasi ve askeri varlığı göz önüne alındığında, bu görüşme İsrail'i de yakından ilgilendiriyor. İsrail, uzun yıllardır Hizbullah'ın Suriye'deki askeri varlığına karşı hava operasyonları düzenliyor.
Bölgedeki diğer aktörlerden Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran karşıtı ittifakta ABD ile işbirliği yaparken, Türkiye ise Suriye'nin kuzeyinde Kürt güçleri ve terörle mücadele konusunda farklı bir gündeme sahip. Bu nedenle Trump'ın Şaraa ile görüşmesi, Türkiye için de dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişme.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Suriye politikası açısından karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Türkiye, HTŞ'yi terör örgütü olarak sınıflandırmasa da, Şaraa ile yakın ilişkileri bulunuyor. Ankara, Suriye'nin kuzeyindeki askeri operasyonlarında HTŞ'ye doğrudan destek vermemiş olsa da, bu grubun kontrol ettiği bölgelerde Türkiye'nin insani yardım ve altyapı çalışmaları yürütmesi, dolaylı bir işbirliği olarak görülebilir. Trump'ın Şaraa ile doğrudan teması, Türkiye'nin bölgedeki inisiyatifini zayıflatabilir ve Ankara'nın Suriye'deki diğer muhalif gruplarla ilişkilerini yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Ayrıca, bu görüşme İran ve Rusya tarafından Türkiye'ye karşı bir hamle olarak algılanırsa, Astana sürecinde gerilim yaratabilir.
