ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin sosyal güvenlik sistemini elden geçirmek ve vatandaşları emeklilik yaşına geldiklerinde 'çok daha iyi durumda' olacak bir yapıya kavuşturmak için Avustralya'nın zorunlu emeklilik tasarruf sistemi olan 'superannuation' modeline yöneldiğini açıkladı. Trump, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Avustralya'nın bu konuda harika bir sistemi var. İnsanlar emekli olduklarında gerçekten birikimleri oluyor. Biz de benzer bir şey yapmak istiyoruz' ifadelerini kullandı.
Avustralya'nın superannuation sistemi nedir?
Avustralya'nın 1992 yılında uygulamaya koyduğu 'Superannuation Guarantee' sistemi, işverenlerin çalışanlarının maaşının belirli bir yüzdesini (şu anda %11,5) zorunlu olarak bir emeklilik fonuna yatırmasını gerektiriyor. Bu fon, çalışanın emeklilik yaşına kadar yatırım yoluyla büyüyor ve emekli olduğunda toplu ödeme veya düzenli gelir olarak kullanılabiliyor. Sistem, bireysel tasarruf yerine işveren katkısına dayanmasıyla dikkat çekiyor ve işgücü piyasasında tasarruf oranını artırmayı hedefliyor.
ABD sosyal güvenlik sistemi neden değişmeli?
ABD'de mevcut Sosyal Güvenlik sistemi, çalışanların maaşlarından kesilen vergilerle finanse ediliyor ve emeklilere aylık ödeme yapıyor. Ancak sistemin uzun vadede sürdürülemez olduğu ve 2034 yılına kadar fonların tükenebileceği tahmin ediliyor. Trump, bu nedenle sistemi tamamen elden geçirmek ve bireysel emeklilik hesaplarını teşvik eden bir modele geçmek istiyor. 'Mevcut sistem iflasın eşiğinde. Avustralya'nın yaptığı gibi insanların kendi birikimlerini yönetmelerine izin vermeliyiz' dedi.
Trump'ın bu önerisi, ABD'de siyasi tartışmalara yol açtı. Demokratlar, sistemin özelleştirilmesinin sosyal güvenlik ağını zayıflatacağını ve düşük gelirli vatandaşları olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Cumhuriyetçiler ise bireysel hesapların daha yüksek getiri sağlayabileceğini ve nesiller arası adaleti sağlayabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin sosyal güvenlik reformları açısından önemli bir referans noktası olabilir. Türkiye'de de mevcut SGK sisteminin sürdürülebilirliği tartışılırken, Avustralya modeli bireysel emeklilik sistemine (BES) benzerlik göstermektedir. Türkiye'nin 2001'de başlattığı BES, gönüllü katkı esasına dayanırken, Avustralya'daki zorunlu sistem daha yaygın bir tasarruf tabanı oluşturmuştur. Eğer ABD bu modele geçerse, küresel ölçekte bir emeklilik reformu dalgası başlayabilir ve Türkiye'nin de bu eğilimi değerlendirmesi gerekebilir. Ayrıca, Türkiye'nin sosyal güvenlik sisteminde kayıt dışı istihdamın azaltılması ve tasarruf oranlarının artırılması için Avustralya deneyiminden ders çıkarılabilecek unsurlar bulunmaktadır.
