ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan 60 günlük geçici anlaşmanın ikinci haftasına girilirken, petrol fiyatlarının daha hızlı düşmesi için kamuoyu önünde baskı yapmaya devam ediyor. Trump, Çarşamba akşamı Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "Söz verdiğim gibi, petrol fiyatları HIZLA düşüyor ve pompadaki benzin fiyatları da düşüyor, ancak olması gerektiği kadar hızlı değil" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD Çalışma Bakanlığı'nın tarım dışı istihdam verilerinin beklentilerin altında kalmasının hemen ardından geldi. Piyasalar, hem jeopolitik riskler hem de ekonomik yavaşlama sinyalleri arasında dalgalanırken, Trump'ın OPEC üzerindeki diplomatik baskısının yoğunlaşması bekleniyor. Brent petrol varil fiyatı, son bir haftada yaklaşık yüzde 3 değer kaybederek 80 doların altına geriledi. Ancak uzmanlar, ABD'deki istihdam artışının beklenenden düşük olmasının küresel talep endişelerini artırdığını ve bu durumun petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı daha da güçlendirebileceğini belirtiyor.
Trump'ın Petrol Fiyatlarına Yönelik Baskısının Arka Planı
Trump yönetimi, İran'a yönelik yaptırımların sıkılaştırılması ve küresel petrol arzının istikrara kavuşturulması amacıyla OPEC ülkeleri üzerindeki baskıyı artırmış durumda. Eylül ayında Suudi Arabistan ve diğer büyük üreticilere yaptığı çağrıda, üretimi artırarak fiyatları düşürmelerini istemişti. Ancak OPEC+'ın Kasım toplantısında üretim kesintilerini uzatma kararı alması, Trump'ın tepkisine yol açtı. Son haftalarda ise Trump, sosyal medyada düzenli olarak benzin fiyatlarını hedef alan paylaşımlar yapıyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, Başkan'ın Amerikalı tüketicilerin pompadaki fiyatları düşük görmesi konusunda kararlı olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlelerinin 2024 başkanlık seçimlerine yönelik bir popülizm stratejisi olduğunu ve seçmenin enflasyonla ilgili endişelerini gidermeyi hedeflediğini ifade ediyor. Ancak, ABD'nin kendi petrol üretiminin rekor seviyelerde olmasına rağmen, rafineri kapasitesindeki darboğazlar ve lojistik sorunlar nedeniyle pompa fiyatlarının ham petrol fiyatlarına paralel düşmediği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran Anlaşmasının Geleceği ve Piyasalar
İran ile varılan 60 günlük geçici anlaşma, tarafların nükleer müzakerelere yeniden başlaması için bir nefes alma süreci olarak görülüyor. Anlaşma kapsamında İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul ederken, ABD de bazı yaptırımları hafifletme taahhüdü verdi. Ancak Trump yönetiminin İran'a yönelik maksimum baskı politikası tam anlamıyla sona ermiş değil. Uzmanlar, petrol fiyatlarının düşmesinin İran'ın elini güçlendirebileceğini, çünkü düşük fiyatların ABD'nin yaptırım tehdidinin etkisini azaltabileceğini belirtiyor. Öte yandan, ABD'den gelen zayıf istihdam verisi, küresel ekonominin yavaşlama sinyalleri verdiği bir döneme denk geldi. Fed'in faiz indirimlerine devam edeceği beklentileri, doların zayıflamasına ve petrol gibi dolar cinsinden emtiaların diğer para birimlerine sahip alıcılar için daha ucuz hale gelmesine neden oluyor. Ancak bu durum, petrol fiyatlarının tam anlamıyla düşmesini engelleyebilir. Brent petrolün 75-80 dolar aralığında dalgalanması beklenirken, Trump'ın OPEC üzerindeki baskısı ve İran anlaşmasının akıbeti, önümüzdeki haftalarda piyasaların odağında olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak petrol fiyatlarındaki düşüşten olumlu etkilenebilir. Brent petrolün varil fiyatının 80 doların altına gerilemesi, cari açık üzerindeki baskıyı hafifletirken, akaryakıt fiyatlarında indirime gidilmesine olanak sağlayabilir. Ancak Trump'ın İran'a yönelik politikalarının belirsizliği, Türkiye'nin enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirme çabalarını etkileyebilir. Türkiye, Rusya, Azerbaycan ve İran'dan doğal gaz ve petrol alırken, ABD yaptırımlarının İran üzerindeki etkisi bu ticareti sınırlandırabilir. Öte yandan, ABD'deki ekonomik yavaşlama ve istihdam verileri, küresel talep zayıflığının bir göstergesi olarak Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki riskleri artırabilir. Türkiye'nin enerji politikaları ve dış ticaret dengesi, bu gelişmelerden doğrudan etkilenecektir.
