ABD Başkanı Donald Trump, 4 Temmuz Bağımsızlık Günü tatili öncesinde petrol fiyatlarının düştüğünü ancak bu düşüşün pompa fiyatlarına aynı hızla yansımadığını belirtti. Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, "Söz verdiğim gibi, petrol fiyatları hızla düşüyor ve benzin istasyonlarındaki fiyatlar da düşüyor, ancak olması gerektiği kadar hızlı değil" ifadelerini kullandı. Başkan, özellikle tatil öncesinde Amerikalı sürücülerin daha ucuz akaryakıt beklediğine dikkat çekti.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu çıkışı, küresel petrol piyasalarında son haftalarda yaşanan düşüş trendiyle aynı döneme denk geldi. Brent petrol varil fiyatı son iki ayda yüzde 10'un üzerinde gerileyerek 75 dolar seviyelerine indi. ABD'de ortalama benzin fiyatı ise galon başına 3,50 doların altına gerilese de Trump, bunun yeterli olmadığını savunuyor. Beyaz Saray, OPEC+ ülkelerine yönelik baskıyı artırarak üretim kotalarının yükseltilmesini talep ediyor. Uzmanlar, Trump'ın bu açıklamalarının özellikle seçim yılında enflasyonu düşürme vaadini hatırlatma amaçlı olduğunu yorumluyor. Enerji Bakanlığı verilerine göre, ABD stratejik petrol rezervleri düşüşte ve ülke içi üretim rekor seviyelerde seyrediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin petrol talebindeki bu gelişme, küresel ekonomideki yavaşlama sinyalleriyle birlikte değerlendiriliyor. Çin'de talep düşüşü ve Avrupa'da sanayi üretimindeki zayıflama, petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratıyor. Ancak jeopolitik riskler (Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki gerginlik) fiyatların daha da düşmesini engelliyor. Trump'ın OPEC+'a yönelik çağrıları, Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük üreticileri rahatsız edebilir. Zira OPEC+ mayıs ayında üretim kesintilerini uzatma kararı almıştı. ABD'nin bu baskısı, özellikle Suudi Arabistan ile ilişkilerde yeni bir sınamaya yol açabilir. Diğer yandan düşük petrol fiyatları, Hindistan ve Japonya gibi net ithalatçı ülkeler için olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki düşüş, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık ve enflasyon üzerinde olumlu etki yaratabilir. Türkiye'nin yıllık petrol ithalatı yaklaşık 40 milyar dolar seviyesinde; her 10 dolarlık varil başına düşüş, yıllık ithalat faturasını yaklaşık 4 milyar dolar azaltıyor. Ancak Trump'ın pompa fiyatlarına yansımadığı yönündeki eleştirisi, Türkiye'deki akaryakıt fiyatlandırma politikasına da benzer bir tartışma getirebilir. Türkiye'de benzin fiyatları, vergi yükü ve kur etkisiyle küresel fiyatlardaki düşüşü sınırlı yansıtıyor. Eğer küresel düşüş kalıcı olursa, Türkiye'nin enflasyonla mücadelesine katkı sağlayabilir ve dış ticaret açığını daraltabilir.
