Donald Trump'ın Amerikalı müttefikleri, Beyaz Saray'ın İran ile varılan geçici nükleer anlaşmaya yönelik eleştirileri ve ABD-İsrail ilişkilerindeki olası kırılmalar karşısında tedirgin olan İsrail kamuoyuna ve siyasetçilerine bu hafta güvence vermeye çalıştı. Kudüs'te düzenlenen özel bir toplantıda konuşan Trump'a yakın isimler, yönetimin İran konusundaki tutumunun İsrail'in güvenlik endişelerini dikkate aldığını vurguladı. Ancak özellikle son haftalarda Trump'ın İran anlaşmasına dair yaptığı açıklamalar ve ekibinin İsrail'in politikalarına yönelttiği dolaylı eleştiriler, iki ülke arasındaki geleneksel ittifakın sorgulanmasına neden oldu.
Trump Yönetiminin İran Politikası ve İsrail'in Endişeleri
ABD ile İran arasında geçtiğimiz aylarda varılan geçici nükleer anlaşma, uluslararası kamuoyunda farklı tepkilere yol açarken, en sert eleştiriler İsrail'den geldi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmanın İran'ın nükleer programına karşı yeterli önlemler içermediğini ve Tahran yönetimine ekonomik rahatlama sağlayarak tehdidi artırdığını savunuyor. Trump'ın eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton gibi sertlik yanlısı isimlerin ayrılmasının ardından, Beyaz Saray'ın İran konusunda daha ılımlı bir çizgiye kaydığı yorumları yapılıyor. Bu durum, İsrail'deki bazı çevrelerde Trump yönetiminin Orta Doğu politikalarının güvenilirliğine ilişkin soru işaretleri doğurdu. Reuters'ın Kudüs'te edindiği bilgilere göre, Trump'ın yakın çevresi, anlaşmanın aslında İran'ı nükleer silah üretiminden uzak tutmak için geçici bir önlem olduğunu ve Washington'un uzun vadede Tahran'a karşı sert yaptırımları sürdüreceğini anlatarak İsrailli yetkilileri ikna etmeye çalışıyor.
Bölgesel Boyut: Suudi Arabistan ve Körfez Ülkelerinin Tutumu
İran anlaşması yalnızca İsrail'i değil, aynı zamanda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerini de yakından ilgilendiriyor. Bölgede İran'ın nükleer programı ve bölgesel yayılmacılığına karşı ortak endişeler taşıyan bu ülkeler, ABD'nin uzun süredir güvenlik garantörü rolünü oynamasını bekliyor. Trump yönetiminin İran'a yönelik kısmi yumuşaması, bu ülkelerde de benzer bir tedirginliğe yol açmış durumda. Buna karşılık, Beyaz Saray'ın Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı üzerinden Körfez ülkelerine yeni silah satışları ve askeri işbirliği anlaşmaları ile güvence vermeye çalıştığı belirtiliyor. Ancak İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla yürüttüğü faaliyetler, özellikle Yemen ve Suriye'deki çatışmalar nedeniyle tansiyonun düşmesini engelliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran anlaşması ve İsrail'in bu anlaşmaya yönelik tepkisi, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından dolaylı fakat önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında işbirliği yaparken, İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atmıştır. Trump yönetiminin İran'a uyguladığı yaptırımların sürmesi, Türkiye'nin enerji ithalatını ve bölgesel ticaretini etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin Orta Doğu'da İsrail ve Suudi Arabistan'a verdiği desteğin sürmesi, Türkiye'nin bölgede yürüttüğü diplomatik girişimleri şekillendirebilir. Ankara, ABD ile İsrail arasındaki olası bir gerilimin, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve Kıbrıs konularını da etkilemesinden endişe duymaktadır. Bu nedenle, Türk dış politikası, Washington ile Kudüs arasındaki bağların korunmasını ve bölgesel istikrarın sürmesini desteklemektedir.
