ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın İsrail’e yönelik gerçekleştirdiği füze saldırısının ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya doğrudan bir telefon görüşmesinde misilleme yapmamasını tavsiye etti. Orta Doğu’da tansiyonun kritik bir noktaya ulaştığı bu dönemde Trump’ın bu hamlesi, Washington’un bölgesel bir savaşın önüne geçme çabası olarak yorumlanıyor. Görüşmeye ilişkin bilgiler, Middle East Eye kaynaklı habere göre, Netanyahu’nun Trump’ın uyarısını dikkate aldığı yönünde.
Gelişmenin arka planı
İran, geçtiğimiz günlerde İsrail’e yönelik geniş çaplı bir füze saldırısı başlattı. Saldırıda onlarca balistik füze kullanıldı ve İsrail hava savunma sistemleri devreye girdi. İsrail ordusu, saldırının büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini açıklasa da bazı füzelerin hedeflere ulaştığı bildirildi. İran, saldırının İsrail’in Suriye’deki İran hedeflerine yönelik son saldırılarına bir yanıt olduğunu duyurdu. Netanyahu, saldırının ardından güvenlik kabinesini olağanüstü toplantıya çağırdı ve misilleme seçeneklerini değerlendirdi. Bu noktada Trump’ın devreye girmesi, İsrail’in askeri yanıtını ertelemesine veya tamamen durdurmasına yol açtı.
ABD-İsrail ilişkileri tarihsel olarak güçlü olsa da Trump, başkanlığı boyunca İran’a yönelik maksimum baskı politikası izlemişti. Ancak son hamlesi, Trump’ın seçim döneminde Orta Doğu’da yeni bir savaş istemediğini gösteriyor. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump’ın Netanyahu’ya “soğukkanlılıkla hareket etmesi” çağrısında bulunduğu belirtildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, İran-İsrail arasındaki doğrudan çatışma riskini bir süreliğine azaltabilir. Ancak bölgedeki vekalet savaşları ve istikrarsızlık devam ediyor. İran, Lübnan Hizbullahı ve Suriye’deki milis gruplar aracılığıyla İsrail’e yönelik tehditlerini sürdürüyor. ABD’nin İsrail’i sakinleştirme çabası, aynı zamanda Rusya ve Çin gibi diğer küresel güçlerin bölgeye müdahalesini önlemeyi hedefliyor. Trump’ın bu adımı, seçim öncesi dış politikada barışçıl bir imaj çizme stratejisi olarak da değerlendirilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın Netanyahu’ya misilleme yapmaması yönündeki telkini, Türkiye’nin uzun süredir savunduğu bölgesel gerilimin düşürülmesi politikasıyla örtüşüyor. Ankara, İran-İsrail arasında doğrudan bir çatışmanın tüm Orta Doğu’yu istikrarsızlaştıracağı ve Türkiye’nin güvenliğini tehdit edeceği endişesini taşıyor. Ayrıca, Trump’ın bu hamlesi, ABD’nin bölgede askeri bir angajmana girmek istemediğinin bir işareti olarak okunabilir. Türkiye, bu gelişmeyi kendi çıkarları doğrultusunda diyalog ve diplomasi kanallarını güçlendirmek için bir fırsat olarak değerlendirebilir. Ancak İran’ın nükleer programı ve bölgesel etkisi konusunda Ankara’nın hassasiyetleri devam ediyor.
