Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Gazze'deki savaş politikasına neden müdahale etmediği sorusu, uluslararası ilişkiler uzmanlarının gündeminde. Bir analistin Newsweek'e yaptığı yorum, "Netanyahu-Trump ilişkisine karşı bahse girmem" şeklinde oldu. Bu ifade, iki lider arasındaki karmaşık ve güçlü bağa işaret ediyor. Trump, başkanlık döneminde İsrail'e yönelik politikalarıyla biliniyordu; Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması ve Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini onaylaması bunlardan bazıları. Şimdi ise, yeniden seçilme ihtimali gündemdeyken, Netanyahu'nun savaş politikasına sessiz kalması dikkat çekiyor.
Netanyahu-Trump İlişkisinin Temel Dinamikleri
İki lider arasındaki ilişki, kişisel dostluk ve ortak siyasi çıkarlar üzerine kurulu. Trump, 2020 ABD başkanlık seçimlerini kaybettikten sonra Netanyahu'nun kendisini tebrik etmesiyle ilişkide bir kırılma yaşandığı iddia edilmişti. Ancak analistlere göre, bu geçici bir soğukluktan ibaretti. Trump'ın İsrail konusundaki tutumu, Amerikan sağının ve Evanjelik Hristiyan tabanının beklentileriyle örtüşüyor. Öte yandan Netanyahu, savaş politikasını sürdürürken uluslararası baskıya rağmen ABD'den destek bekliyor. Trump'ın sessizliği, bu desteğin sinyali olarak yorumlanıyor.
Ancak bu sessizlik, ABD iç siyasetinde de yankı buluyor. Biden yönetiminin İsrail'e yönelik eleştirileri artarken, Trump'ın net bir tavır almaması, Cumhuriyetçi Parti içinde de soru işaretleri yaratıyor. Bazı Cumhuriyetçi senatörler, Netanyahu'nun savaş stratejisini sorgularken, Trump'ın duruşu partiyi ikiye bölebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İsrail ilişkilerindeki bu dinamik, sadece iki ülkeyi değil, tüm Ortadoğu'yu etkiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İsrail'le normalleşme sürecini savaşın gölgesinde değerlendiriyor. Trump'ın yeniden başkan olması halinde, İbrahim Anlaşmaları'nı genişletme politikasına dönmesi bekleniyor. Ancak Netanyahu'nun savaş politikası, bu süreci baltalayabilir. Öte yandan, İran ve Hizbullah gibi aktörler, ABD'deki siyasi belirsizliği kendi lehlerine kullanmaya çalışıyor.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, savaşın durdurulması için çağrı yaparken, Trump'ın Netanyahu'ya verdiği zımni destek uluslararası toplumda tepkiyle karşılanıyor. Bu durum, ABD'nin küresel liderlik rolünü de sorgulatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump-Netanyahu eksenindeki bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle biliniyor ve Netanyahu'nun savaş politikasını sert şekilde eleştiriyor. ABD'nin İsrail'e yönelik bu dolaylı desteği, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve Kıbrıs meselesinde yalnızlaşmasına neden olabilir. Ayrıca, Trump'ın yeniden seçilmesi halinde, Türkiye'ye yönelik S-400 ve Suriye politikalarındaki baskıcı tutumunun devam etmesi olası. Bu nedenle Ankara, ABD-İsrail ilişkilerindeki bu sessiz ittifakı yakından izlemeli ve kendi çıkarları doğrultusunda diplomatik manevralar yapmalıdır.
