Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya, İsrail askeri güçlerini Suriye ve Lübnan topraklarından çekmesi yönünde talimat verdiği bildirildi. Ortadoğu merkezli Middle East Eye haber sitesinin aktardığına göre, Trump yönetimi sırasında gerçekleşen bu görüşmede, ABD lideri Netenyahu'ya bölgedeki askeri varlığın sonlandırılması gerektiğini ifade etti. Haber, İsrail'in uzun süredir Golan Tepeleri'ndeki varlığı ve Lübnan sınırındaki operasyonları bağlamında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Trump'ın bu tutumu, özellikle Suriye iç savaşı ve İran'ın bölgedeki etkisi göz önüne alındığında, Ortadoğu'daki güç dengelerinde potansiyel bir değişime işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana Golan Tepeleri'ni işgal altında tutarken, 2011'de başlayan Suriye iç savaşıyla birlikte bölgedeki askeri faaliyetlerini artırdı. Özellikle İran destekli güçlerin Suriye'deki varlığı, Tel Aviv yönetimini endişelendiriyor. İsrail, Suriye topraklarına yüzlerce hava saldırısı düzenlerken, Lübnan sınırında da Hizbullah'a karşı operasyonlar yürütüyor. Trump'ın bu talimatı, 2020'de Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn ile İsrail arasında imzalanan İbrahim Anlaşmaları'nın ardından geldi. Bu anlaşmalar, İsrail'in bölgesel kabulünü artırırken, Trump yönetimi İsrail'in güvenlik kaygılarına rağmen gerilimi düşürmeyi hedefliyordu. Netanyahu hükümeti ise, Trump'ın bu talebine nasıl yanıt verdiği konusunda henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak İsrail basınında, Başbakanlık ofisinin konuyu ABD ile kapalı kapılar ardında müzakere ettiği yönünde haberler yer alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın bu çıkışı, sadece İsrail-Suriye ve İsrail-Lübnan ilişkilerini değil, aynı zamanda ABD'nin Ortadoğu politikasını da etkileyebilir. Trump döneminde ABD, İsrail'in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanımış, Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak kabul etmiş ve İran'a karşı maksimum baskı politikası uygulamıştı. Bu nedenle, Trump'ın İsrail güçlerinin geri çekilmesi çağrısı, bazı analistler tarafından çelişkili bulunuyor. Suriye rejimi, İsrail'in Golan'dan çekilmesini uzun süredir talep ederken, Rusya'nın bölgedeki askeri varlığı da dengeleri etkiliyor. Lübnan'da ise Hizbullah, İsrail'in işgal altındaki Şeba Çiftlikleri'nden çekilmesini şart koşuyor. Trump'ın bu girişimi, bölgesel barış sürecine katkı sağlama amacı taşısa da, kısa vadede gerçekleşmesi zor görünüyor. Özellikle İsrail'de aşırı sağcı koalisyon ortaklarının, toprak tavizine karşı çıkması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğünü savunan ve İsrail'in Golan Tepeleri'ndeki işgalini tanımayan bir politika izliyor. Trump'ın İsrail güçlerinin çekilmesi çağrısı, Ankara'nın bu konudaki tutumuyla örtüşüyor. Ancak, bu gelişmenin pratikte uygulanması, Türkiye'nin bölgedeki etkisini dolaylı olarak artırabilir. Çünkü İsrail'in çekilmesi, Suriye'de rejimin kontrolünü güçlendirebilir ki bu da Türkiye'nin sınır güvenliği endişelerini beraberinde getirir. Ayrıca, Lübnan'daki Hizbullah'ın konumu, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve Kıbrıs meselesiyle ilişkili. Türkiye, İsrail ile son yıllarda normalleşme adımları atarken, bu tür bir çekilme kararı ikili ilişkilerde yeni bir denge yaratabilir. Ancak, Trump'ın bu söylemi şimdilik bir rapor niteliğinde olduğu için, Ankara'nın temkinli bir bekleyiş içinde olduğu söylenebilir.
