ABD eski Başkanı Donald Trump, Ukrayna savaşında öne sürdüğü 'enerji ateşkesi' planı nedeniyle kendi partisi içinde sert bir muhalefetle karşılaşıyor. Önde gelen muhafazakâr yorumcu Andy McCarthy, Trump'ı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e 'yardım ve teselli' vermekle suçladı. McCarthy, planın Ukrayna'ya karşı 'ayarlanmış' olduğunu belirterek, Cumhuriyetçi seçmenin büyük bölümünün Kiev'e verilen desteğin sürmesinden yana olduğunu vurguladı. Tartışma, ABD'nin Ukrayna politikasında partiler arası fay hatlarını yeniden gün yüzüne çıkardı.
Gelişmenin Arka Planı
Andy McCarthy, Ulusal İnceleme dergisinde kaleme aldığı yazıda ve Fox News'e verdiği demeçte, Trump'ın önerdiği enerji ateşkesinin Rusya'nın avantajına olacak şekilde tasarlandığını savundu. McCarthy'ye göre plan, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik Rus saldırılarını durdurmayı amaçlıyor gibi görünse de aslında Moskova'nın savaş makinesini yeniden gruplandırmasına olanak tanıyor. McCarthy, 'Bu, Ukrayna'ya karşı ayarlanmış bir anlaşma. Trump, Putin'e yardım ve teselli veriyor' ifadelerini kullandı.
Trump, seçim kampanyası sırasında Ukrayna'ya verilen askeri yardımı eleştirmiş ve savaşı 24 saat içinde bitireceğini vaat etmişti. Ancak son dönemde dile getirdiği 'enerji ateşkesi' formülü, tam olarak neyi kapsadığı belirsizliğini koruyor. Cumhuriyetçi Parti içindeki bazı isimler, Trump'ın Putin ile diyaloğa açık olmasını 'gerçekçi diplomasi' olarak savunurken, McCarthy gibi isimler bunun Kremlin'in lehine bir taviz olduğunu düşünüyor.
Cumhuriyetçi seçmen tabanında Ukrayna'ya destek konusunda bir bölünme olduğu biliniyor. Reagan döneminden bu yana partinin ana akımı, Rusya'ya karşı sert bir çizgi izledi. Ancak Trump'ın 'Amerika Birinci' yaklaşımı, askeri harcamaların azaltılması ve Avrupa'nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesi çağrılarıyla birleşince, parti içinde yeni bir hizip oluştu. McCarthy'nin eleştirisi, bu hizip içindeki eski muhafazakâr entelektüellerin endişelerini yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın önerisi, Batı ittifakı içinde Ukrayna stratejisi konusunda zaten var olan çatlakları derinleştirme potansiyeli taşıyor. Avrupa başkentleri, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin azalmasından endişe ediyor. Özellikle Almanya ve Fransa, enerji ateşkesi gibi bir formülün Rusya'nın işgal altındaki topraklarda meşruiyet kazanmasına yol açabileceğini düşünüyor.
Kremlin'den henüz resmi bir açıklama gelmedi, ancak Rus medyası Trump'ın önerisini 'yapıcı' olarak nitelendirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise daha önce yaptığı açıklamalarda, ateşkesin ancak Rus askerlerinin tamamen çekilmesiyle mümkün olacağını belirtmişti. Ukraynalı yetkililer, enerji ateşkesinin ülkenin doğusundaki cephe hattını dondurarak Rusya'ya nefes alma imkânı vereceğini savunuyor.
Uzmanlar, Trump'ın pozisyonunun NATO içindeki güvenilirliği sarsabileceğine dikkat çekiyor. ABD'nin Ukrayna'ya verdiği askeri yardımın Kongre'de onaylanması sürecinde yaşanan gecikmeler, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini güçlendirme çabalarını hızlandırdı. Trump'ın 'enerji ateşkesi' çağrısı, bu dinamikleri daha da karmaşık hale getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında dengeli bir politika izleyerek hem Kiev'e insansız hava araçları ve diplomatik destek sağladı hem de Rusya ile ekonomik ve enerji ilişkilerini sürdürdü. Trump'ın önerdiği enerji ateşkesi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü güçlendirebilir; zira Ankara, Tahıl Koridoru anlaşması ve esir takaslarında olduğu gibi taraflar arasında köprü işlevi görebilir. Ancak ateşkesin Rusya'nın işgal ettiği topraklarda fiili bir meşruiyet yaratma riski, Türkiye'nin Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne verdiği öncelikli destekle çelişebilir. ABD iç siyasetindeki bu tartışma, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu ve savunma sanayii iş birliklerini etkileyebilecek bir faktör olarak izlenmeli.
