Eski ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Lübnan’ın başkenti Beyrut’a yönelik son saldırısından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, bu eylemin İran’ın misilleme amaçlı füze ateşlemesine doğrudan zemin hazırladığını belirtti. Trump’ın açıklamaları, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında tırmanan gerilimin ardından geldi ve bölgesel güç dengelerinde yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Eski başkan, kendi döneminde böyle bir çatışmanın yaşanmadığını ima ederek, mevcut yönetimin politikalarını eleştirdi.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerine düzenlediği hava saldırısı, Hizbullah’a ait olduğu iddia edilen bir hedefi vurdu. Saldırıda en az bir kişinin öldüğü, çok sayıda kişinin yaralandığı bildirildi. Olay, İran’ın İsrail’e yönelik füze saldırılarını tetikleyen bir dizi olayın parçası olarak görülüyor. Trump, Fox News’e verdiği mülakatta, “İsrail’in o saldırıyı yapmasından memnun değildim çünkü İran’ın füze atmasına neden oldu. Bu tırmanışı durdurmanın bir yolunu bulmalıyız” ifadelerini kullandı.
Lübnan hükümeti, İsrail’in egemenliğini ihlal ettiğini belirterek uluslararası topluma çağrıda bulundu. Hizbullah ise saldırıya misilleme yapacağını duyurdu. Bu gelişmeler, 2006 savaşından bu yana en ciddi çatışma riskini ortaya çıkarıyor. İsrail, Hizbullah’ın elinde 150 binin üzerinde roket ve füze bulunduğunu tahmin ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın sözleri, ABD iç siyasetinde İsrail politikasına dair tartışmaları alevlendirdi. Biden yönetimi, İsrail’in kendini savunma hakkını desteklerken, aşırı güç kullanımına karşı da uyarılarda bulunuyor. İran ise Trump’ın “memnuniyetsizliğini” bir zayıflık işareti olarak yorumlayabilir. Bölgede Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, çatışmanın yayılmasından endişe duyuyor. NATO, gerilimin düşürülmesi çağrısı yaparken, Rusya da taraflara itidal tavsiye ediyor.
Uzmanlar, Trump’ın açıklamalarının, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde daha geniş bir dış politika vizyonunun parçası olduğunu belirtiyor. Eski başkan, görev süresi boyunca İran’a yönelik maksimum baskı politikası izlemiş, ancak doğrudan askeri çatışmadan kaçınmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın sözleri, İsrail-İran geriliminin Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilecek bir boyuta ulaştığını gösteriyor. Türkiye, Lübnan ve Suriye’deki istikrarsızlığın sınırlarına yansımasından endişe ediyor. Ayrıca, Türkiye’nin İran ile enerji ve ticaret bağlantıları, olası bir bölgesel savaşta risk altına girebilir. Ankara, Beyrut’taki saldırıların ardından tansiyonun düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunabilir. Ancak, ABD’deki başkanlık siyasetinin Ortadoğu’daki krizleri nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.
