ABD Başkanı Donald Trump, İspanya ile tüm ticari ilişkileri keseceğini duyurdu. Trump, İspanya'yı NATO müttefiki olarak 'berbat bir ortak' olarak nitelendirerek, ülkenin savunma harcamalarına yeterli katkı sağlamadığını ve ittifak yükümlülüklerini yerine getirmediğini söyledi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ile yaptığı telefon görüşmesinde bu kararı ilettiği belirtildi. Görüşmede Trump, 'İspanya, NATO'ya katkıda bulunmuyor, ödeme yapmıyor. Bu nedenle tüm ticareti durduruyorum' ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, ayrıca Avrupa Birliği'nin ticaret uygulamalarına da tepki göstererek, 'Avrupa, Amerika'yı soyuyor' dedi.
Trump'ın NATO ve ticaret eleştirileri
Trump, uzun süredir NATO müttefiklerinin gayri safi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 2'sini savunmaya ayırma taahhüdünü yerine getirmediğini eleştiriyor. İspanya, bu hedefe ulaşamayan ülkeler arasında. 2023 verilerine göre İspanya'nın savunma harcamaları GSYH'sinin yaklaşık yüzde 1,3'ü seviyesinde. Trump, bu durumu 'haksızlık' olarak nitelendirerek, ABD'nin ittifaka orantısız katkı sağladığını savunuyor.
Ticari boyutta ise ABD, İspanya'ya özellikle tarım ürünleri, uçak parçaları ve enerji ekipmanları ihraç ediyor. İspanya ise ABD'ye zeytinyağı, şarap ve makine ihracatında önemli bir ortak. Trump'ın ticareti kesme kararı, her iki ülke için de milyarlarca dolarlık kayıp anlamına gelebilir.
Bu hamle, Trump'ın önceki dönemde Çin, Kanada ve Meksika'ya uyguladığı gümrük tarifelerinin bir benzeri olarak yorumlanıyor. Başkan, 'Amerika'yı yeniden büyük yapma' vaadi doğrultusunda müttefiklerine de baskı yapmaktan çekinmiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, sadece ikili ilişkileri değil, AB-ABD ticaret savaşlarını da derinleştirebilir. Avrupa Birliği, ABD'nin müttefiklerine yönelik bu tür tek taraflı adımlarını sert bir dille eleştiriyor. Brüksel, Trump'ın İspanya'ya yönelik yaptırımların AB'nin ortak ticaret politikasını ihlal ettiğini savunabilir.
NATO cephesinde ise bu durum, ittifakın dayanışma ilkesini zayıflatıyor. Uzmanlar, Trump'ın 'müttefikinkini değil, Amerikan çıkarını önceleyen' politikasının NATO'nun geleceği için risk oluşturduğu görüşünde. İspanya, ABD'nin Avrupa'daki kritik askeri üslerine ev sahipliği yapıyor; Rota ve Morón üsleri, ABD'nin Afrika ve Orta Doğu operasyonları için kilit öneme sahip. Ticaret kesintisi, bu askeri işbirliğini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın NATO müttefiklerine yönelik bu tür sert çıkışları, Türkiye'nin uzun süredir karşılaştığı 'NATO'da yalnızlaştırılma' endişelerini yeniden alevlendirebilir. Türkiye, Savunma Bakanı Hulusi Akar'ın sık sık dile getirdiği gibi, NATO'nun yükünü omuzlayan sayılı ülkelerden biri. Yüzde 2'lik hedefin üzerinde savunma harcaması yapan Türkiye, bu krizde ABD'ye karşı elini güçlendirebilir. Ancak ticaret savaşlarının küresel ekonomiye zarar vermesi, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasaları da olumsuz etkileyebilir. Türkiye, ABD'nin müttefiklerine uyguladığı bu tür tek taraflı yaptırımların, uluslararası hukuk ve ittifak ruhuna aykırı olduğu görüşünü dile getiren ülkeler arasında yer alabilir.
