ABD Başkanı Donald Trump, İran'la nükleer anlaşma müzakerelerinin önümüzdeki haftaya kadar yeniden başlamaması durumunda, Amerikan ordusunun İran'ın enerji santrallerine ve köprülerine yönelik saldırılar başlatacağını açıkladı. Bu tehdit, Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığı ve ABD'nin bölgedeki müttefiklerinin endişelerini artırdığı bir dönemde geldi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 'İran'la anlaşmaya varmak için son şans; aksi takdirde daha önce görülmemiş bir askeri harekatla karşı karşıya kalacaklar' ifadelerini kullandı.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ile İran arasındaki nükleer müzakereler, Trump'ın 2018'de Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) tek taraflı olarak çekilmesi ve ardından uyguladığı 'maksimum baskı' politikasıyla durma noktasına gelmişti. İran, anlaşmanın bozulmasından bu yana uranyum zenginleştirme seviyesini %60'a yaklaştırarak silah sınıfı malzemeye adım attı. Washington, Tahran'ın nükleer programının askeri boyuta geçtiğine dair istihbarat raporlarına dayanarak askeri seçenekleri masada tutuyor. Trump'ın son tehdidi, İran'ın ekonomik altyapısını hedef alarak rejimin zayıflamasını ve müzakere masasına dönmesini amaçlıyor. Ancak uzmanlar, bu tür bir saldırının bölgesel bir savaşı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın tehdidi, sadece İran'la değil, aynı zamanda ABD'nin Ortadoğu'daki müttefikleri İsrail ve Suudi Arabistan'la da koordinasyonu gerektiriyor. İsrail, İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir saldırıyı uzun süredir gündeminde tutarken, Suudi Arabistan ise İran'ın vekil güçlerinin Yemen ve Irak'taki faaliyetlerinden endişe duyuyor. Bu gelişme, aynı zamanda Avrupa Birliği ve Rusya'nın diplomatik çabalarını da zora sokuyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, tarafları itidale çağırırken, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 'askeri seçeneklerin felakete yol açacağını' belirtti. Küresel enerji piyasaları da Trump'ın açıklamasının ardından ham petrol fiyatlarında %3'lük bir artış kaydetti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile İran arasındaki olası bir askeri çatışmadan doğrudan etkilenebilecek konumda. İran'la 560 kilometrelik kara sınırı bulunan Türkiye, enerji ithalatının bir kısmını İran'dan karşılıyor. Olası bir ABD saldırısı, sınır güvenliğini tehdit ederken, enerji maliyetlerini artırabilir ve mülteci akışına yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin İran'la olan ticari ilişkileri ve doğalgaz anlaşmaları da riske girebilir. Ankara, hem Washington hem de Tahran'la diyaloğu sürdürerek gerilimi azaltmaya çalışsa da, bölgesel güvenlik dinamiklerindeki belirsizlik Türkiye'yi zorlu bir denge politikasına itiyor.
