ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın 'kötü şekilde başarısız olduğunu' belirterek askeri seçeneği açık tuttuğunu yineledi. Anadolu Ajansı'nın (AA) 'Neden şimdi İran'a karşı harekete geçmiyorsunuz?' sorusuna Trump, 'Belki yaparız. Göreceğiz' yanıtını verdi. Bu açıklama, ABD ile İran arasındaki gerilimin son dönemde arttığı bir ortamda geldi.
Gerilimin Arka Planı
Trump'ın açıklamaları, ABD'nin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. 2018'de ABD'nin tek taraflı olarak İran nükleer anlaşmasından çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koymasıyla başlayan süreç, bölgede tansiyonu yükseltmişti. Son aylarda Basra Körfezi'nde yaşanan tanker olayları, İran'a ait bir insansız hava aracının ABD tarafından düşürülmesi ve Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar gerilimi artırdı. Trump yönetimi, İran'ı bu saldırıların arkasında olmakla suçlarken, Tahran iddiaları reddediyor.
AA muhabirinin sorusu, Trump'ın İran'a yönelik sert söylemine rağmen neden henüz somut bir askeri adım atmadığına işaret ediyordu. Trump'ın 'Belki yaparız. Göreceğiz' şeklindeki cevabı, askeri seçeneğin masada olduğunu ancak zamanlamanın belirsiz olduğunu gösteriyor. ABD Başkanı daha önce de benzer şekilde İran'a karşı askeri güç kullanmaktan çekinmeyeceğini ifade etmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran, ABD'nin yaptırımlarına karşı koymak için nükleer programını genişletme sinyalleri veriyor. Tahran, uranyum zenginleştirme düzeyini artırdığını açıklamış durumda. Bu gelişmeler, Orta Doğu'da yeni bir çatışma riskini gündeme getiriyor. Bölgedeki ABD müttefikleri İsrail ve Suudi Arabistan, İran'ın nükleer faaliyetlerinden endişe duyuyor ve Washington'dan daha sert bir tutum bekliyor. Öte yandan, Avrupa ülkeleri diplomasiye şans verilmesi çağrısında bulunuyor. Rusya ve Çin ise ABD'nin tek taraflı yaptırımlarını eleştiriyor.
Uluslararası petrol piyasaları, olası bir askeri çatışmanın arz güvenliğini tehdit edebileceği endişesiyle hareket ediyor. İran'ın petrol ihracatı üzerindeki yaptırımlar zaten küresel arzı daraltmış durumda. Trump'ın açıklamaları sonrası petrol fiyatlarında dalgalanma görülebilir. Ayrıca, İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla ABD ve müttefiklerine yönelik tehditleri, geniş çaplı bir çatışma riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olması ve bölgesel istikrar açısından gelişmeleri yakından takip ediyor. ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin enerji güvenliği ve sınır güvenliği açısından risk oluşturuyor. Türkiye, İran'a yönelik yaptırımlara karşı çıkmış ve diplomatik çözümden yana tavır almıştı. Olası bir askeri çatışma, bölgede yeni bir göç dalgasına ve istikrarsızlığa yol açabilir. Ayrıca Türkiye, İran ile ticari ilişkilerini sürdürme çabasında; ABD yaptırımları bu ilişkileri olumsuz etkiliyor. Türkiye'nin denge politikası, hem Batı ile ilişkileri hem de komşusu İran ile işbirliğini koruma zorluğunu içeriyor.
