ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü yaptığı açıklamada, Demokrat Senatör Jack Reed'in (Rhode Island) görevden alınması (impeachment) çağrısında bulundu. Trump'ın bu talebi, Senatör Reed'in ilk döneminde 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) çekilme kararını 'büyük bir hata' olarak nitelendirmesine dayanıyor. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'Senatör Jack Reed, bir Dumokrat (Demokrat'a hakaret içeren bir yazım hatası), az önce yaptığımız anlaşma hakkında yalan söyledi' ifadelerini kullandı. Cumhuriyetçi başkan, JCPOA'dan çekilmenin ABD'nin ulusal çıkarlarına uygun olduğunu savunarak, Reed'in görüşlerini 'vatanseverlik karşıtı' olarak nitelendirdi.
Gelişmenin Arka Planı
2015 yılında imzalanan JCPOA, İran'ın nükleer programını sınırlandırması karşılığında ülkeye uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu. Trump, 2018'de bu anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmiş ve İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını başlatmıştı. Anlaşma, Obama yönetimi döneminde ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve Çin tarafından imzalanmıştı. Senatör Reed, eski bir Ordu subayı ve Silahlı Hizmetler Komitesi'nin kıdemli üyesi olarak, İran anlaşmasının terk edilmesinin ABD'nin uluslararası güvenilirliğini zedelediğini ve ortadoğuda istikrarsızlığı artırdığını savunuyor. Reed, geçtiğimiz hafta yaptığı bir konuşmada, 'Trump'ın kararı sadece bir hata değil, aynı zamanda stratejik bir felaketti. İran bugün nükleer silaha her zamankinden daha yakın' ifadelerini kullanmıştı.
Trump'ın azil çağrısı, ABD siyasetinde nadir görülen bir hamle olsa da, başkanın eleştirmenlerine yönelik sert çıkışlarının bir parçası. Cumhuriyetçi çevreler, Reed gibi JCPOA'yı savunan isimleri 'İran yanlısı' olarak suçlarken, Demokratlar bu tür çağrıları 'sorumsuzluk ve dikkat dağıtma' olarak nitelendiriyor. Anayasa uzmanları, bir kongre üyesinin sadece ifade özgürlüğü kapsamındaki bir eleştiri nedeniyle azledilmesinin mümkün olmadığını belirtiyor. Ancak Trump, bu tür çağrılarla kendi tabanını birleştirmeyi ve dikkatleri iç politikadaki diğer tartışmalardan uzaklaştırmayı hedefliyor.
Bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinin yeniden alevlendiği bir dönemde yaşanıyor. Trump yönetimi, İran'ın nükleer faaliyetlerini durdurmak için diplomasiden ziyade baskı politikasını benimserken, Demokratlar ve bazı Avrupalı müttefikler anlaşmaya dönüş çağrısı yapıyor. Son haftalarda İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini yükseltmesi, tansiyonu daha da yükseltmiş durumda. Başkan Trump, Senatör Reed'in yanı sıra, JCPOA'yı destekleyen diğer Demokrat senatörleri de hedef alabileceğinin sinyalini verdi.
