ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan anlaşmanın Pazar günü imzalanacağını duyurdu. Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "İran'la anlaşma Pazar günü imzalanacak" ifadesini kullandı. Ancak İran yönetimi, Trump'ın öne sürdüğü takvimi henüz doğrulamadı. Tahran'dan gelen açıklamalarda anlaşma metninin son halinin incelendiği ve tarafların mutabakat sağlaması halinde imzaların atılacağı belirtildi.
Anlaşmanın arka planı
ABD ile İran arasında aylardır süren müzakereler, özellikle nükleer program ve yaptırımlar konusunda yoğunlaşmıştı. Trump yönetimi, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırması ve uluslararası denetimlere izin vermesi karşılığında ekonomik yaptırımları kaldırmayı öneriyor. İran tarafı ise anlaşmanın kapsamlı olmasını ve tüm yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. Trump'ın Pazar günü işaret etmesi, müzakerelerde son aşamaya gelindiğini gösteriyor. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Henüz kesin bir tarih belirlenmedi. Müzakereler devam ediyor" denildi.
İranlı yetkililer, Trump'ın açıklamalarını "aceleci" olarak nitelendirirken, anlaşmanın imzalanması için tüm maddeler üzerinde mutabakat sağlanması gerektiğini vurguluyor. Özellikle nükleer tesislerin denetimi ve yaptırımların kaldırılma takvimi konusunda görüş ayrılıkları bulunduğu belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran anlaşması, Ortadoğu'da dengeleri değiştirecek bir adım olarak görülüyor. Anlaşmanın imzalanması halinde, İran'ın nükleer programına ilişkin uluslararası endişeler azalacak ve bölgede tansiyon düşebilir. Suudi Arabistan ve İsrail gibi ülkeler, anlaşmanın İran'a daha fazla ekonomik alan açmasından endişe ediyor. Avrupa Birliği ise anlaşmayı memnuniyetle karşılayacağını belirtti. ABD'de ise anlaşmaya Kongre'de muhalefet var; bazı Cumhuriyetçiler, İran'ın taahhütlerine uymayacağını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile tarihsel olarak güçlü ticari ve enerji bağlarına sahip. ABD-İran anlaşması, İran'a yönelik yaptırımların hafiflemesi anlamına geliyor ki bu da Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalatını kolaylaştırabilir. Ayrıca, İran'ın ekonomik açıdan rahatlaması, Türkiye ile ticaret hacmini artırabilir. Ancak anlaşmanın bölgedeki İran etkisini güçlendirmesi, Türkiye'nin Suriye ve Irak politikaları açısından yeni dengeler yaratabilir. Ankara, gelişmeleri dikkatle izliyor.
