Donald Trump’ın Şubat sonlarında İran’a karşı başlattığı savaş, kendi MAGA hareketini neokonservatif dış politika anlayışıyla neredeyse ayırt edilemez hale getirdi. Trump’ın bir zamanlar küçümsediği bu politika çizgisi, özellikle Senatör Lindsey Graham ve radyo programcısı Mark Levin gibi isimlerin öncülüğünde dört ay boyunca etkili oldu. Ancak son gelişmeler, bu ittifakın ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Trump yönetiminin İran’a yönelik saldırgan tutumu, başlangıçta MAGA tabanında destek bulsa da, zamanla iç çekişmelere yol açtı. Neokonservatiflerin geleneksel müdahaleci politikaları, Trump’ın “önce Amerika” söylemiyle çelişir hale geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Trump, Ocak 2020’de Kasım Süleymani’yi öldürme emri vermiş, ardından İran’a yönelik yaptırımları artırmıştı. Şubat 2025’te ise doğrudan askeri operasyonlar başlattı. Graham ve Levin, bu politikaları ateşli bir şekilde destekleyerek Trump’ı daha sert adımlar atmaya teşvik etti. Ancak Waltz (Ulusal Güvenlik Danışmanı) gibi isimlerin aksine, Graham ve Levin’in etkisi kısa sürdü. Trump, İran’dan taviz koparamayınca ve askeri maliyetler artınca geri adım atmak zorunda kaldı. Bu durum, MAGA hareketi içindeki izolasyonist kanadı rahatsız etti. Trump’ın İran anlaşmasından çekilmesi ve maksimum baskı politikası, aslında neoconların geleneksel hedefleriydi; ancak Trump’ın bunu kendi üslubuyla yapması, hareket içinde bölünmeye neden oldu.
Levin, radyo programında Trump’ın İran politikasını “zafer” olarak nitelendirirken, Graham Senato’da yaptığı konuşmalarda daha fazla askeri güç kullanılmasını savundu. Ancak Trump, İran’la nükleer müzakerelere yeniden başlama sinyali verdiğinde, bu isimler hayal kırıklığına uğradı. Özellikle Levin, Trump’a yönelik eleştirilerini sertleştirdi. Bu iç çatışma, ABD’nin İran politikasının geleceği konusunda belirsizlik yaratıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın İran politikasındaki bu dalgalanma, Orta Doğu’daki dengeleri doğrudan etkiliyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD’nin İran’a karşı sert tutumunu desteklerken, Avrupa ülkeleri ve Çin, diplomatik çözüm çağrısı yapıyor. İran ise ABD’nin zayıflığını fırsat bilerek nükleer programını hızlandırıyor. Bu durum, bölgede silahlanma yarışını tetikleyebilir. Ayrıca, ABD’nin Irak ve Suriye’deki askeri varlığı da bu politikadan etkileniyor. Trump’ın geri adım atması, müttefikler arasında güven bunalımına yol açarken, rakiplerine de cesaret veriyor. Neoconların etkisinin azalması, ABD dış politikasında izolasyonist eğilimlerin güçlenmesine işaret edebilir. Bu ise küresel güç dengelerini değiştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın İran politikasındaki bu istikrarsızlık, Türkiye’nin güvenlik ve ekonomik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, İran’la sınır komşusu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran’dan karşılaması nedeniyle bu gelişmeleri yakından izliyor. ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları, Türkiye’nin enerji maliyetlerini artırırken, bölgesel istikrarsızlık da sınır güvenliğini tehdit ediyor. Ayrıca, ABD’nin Irak’taki askeri varlığı ve İran’la olası bir çatışma, Türkiye’nin Suriye ve Irak politikalarını zora sokabilir. Türkiye, İran’la nükleer müzakerelerin yeniden başlamasını desteklerken, ABD’nin iç siyasi çekişmelerinin bölgeyi nasıl etkileyeceğini dikkatle değerlendiriyor.
