ABD’nin Basra Körfezi’ndeki en yakın müttefikleri, Başkan Donald Trump’ın İran ile ilişkileri yönetme kapasitesine duydukları güveni hızla kaybediyor. Arap ve Batılı yetkililerin aktardığına göre, Körfez liderleri, Trump’ın Tahran’la sürdürülebilir bir barışı güvence altına almak için gereken diplomatik inceliği gösteremeyeceğinden endişe ediyor. Bu hayal kırıklığı, bölgede artan gerginliklerin ve ABD’nin angajman politikasındaki belirsizliklerin gölgesinde, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar gibi ülkelerin saray koridorlarında giderek daha yüksek sesle dile getiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Son haftalarda, ABD’nin İran’a yönelik politikası, Washington’un hem yaptırımları hem de diplomatik girişimleri bir arada yürütme çabası nedeniyle çelişkili sinyaller veriyor. Körfezli yetkililer, Trump’ın İran’a karşı sert söylemleri ile müzakere masasına dönme arzusu arasında gidip geldiğini, bunun da müttefikleri arasında kafa karışıklığı yarattığını belirtiyor. Özellikle Suudi Arabistan, İran’ın bölgedeki vekalet savaşları ve nükleer programı konusunda uzun süredir alarm veriyor; ancak Washington’un net bir strateji ortaya koyamaması, Riyad’ın kendi güvenlik garantilerini aramasına neden oluyor.
Arap yetkililere göre, Körfez ülkeleri İran’la doğrudan diyalog kurulmasını destekliyor, ancak Trump yönetiminin bu diyaloğu nasıl yöneteceği belirsiz. Bazı Körfez başkentleri, ABD’nin İran’a yönelik azami baskı politikasının bölgesel bir çatışmaya dönüşmesinden korkarken, diğerleri ise diplomasinin başarısız olması durumunda kendilerini ateş hattında bulabileceklerinden endişe ediyor. Bu nedenle, müttefikler, Trump’ın İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian ile doğrudan görüşme önerilerine temkinli yaklaşırken, aynı zamanda bu görüşmelerin sonuç getirmemesi halinde bölgesel istikrarın daha da bozulacağından kaygılanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Körfez’deki bu hayal kırıklığı, yalnızca ABD-İran ilişkileriyle sınırlı değil; aynı zamanda Washington’un genel Ortadoğu politikasına duyulan güveni de zedeliyor. Müttefikler, ABD’nin bölgeden askeri olarak çekilme eğilimini, İran’ın nükleer programı konusundaki uluslararası müzakerelerdeki belirsizliği ve Çin ile Rusya’nın artan nüfuzunu bir arada değerlendirdiklerinde, geleneksel güvenlik şemsiyesinin artık eskisi kadar güvenilir olmadığı sonucuna varıyor.
Bu durum, Körfez ülkelerini çok yönlü bir dış politika izlemeye itiyor. Suudi Arabistan ve BAE, Çin ve Rusya ile ilişkilerini derinleştirirken, aynı zamanda İran’la diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Uzmanlar, bu ülkelerin artık ABD’ye olan bağımlılıklarını azaltarak kendi güvenlik mimarilerini kurmaya çalıştıklarını belirtiyor. Ancak bu çabalar, bölgesel dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor ve ABD’nin Ortadoğu’daki geleneksel liderlik rolünü sorgulatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmese de bölgesel istikrar açısından önemli yansımalar içeriyor. ABD’nin İran politikasındaki belirsizlik, Orta Doğu’da güç dengelerini değiştirebilir; bu durum Türkiye’nin güvenlik çevresini etkileyebilir. Özellikle Suriye ve Irak’ta İran’ın rolü, Türkiye’nin güney sınırındaki gelişmeleri doğrudan etkiliyor. Körfez ülkelerinin ABD’ye olan güveninin sarsılması, bu ülkelerin Türkiye ile daha yakın ilişkiler kurmasına kapı aralayabilir; nitekim son dönemde Türkiye-BAE ve Türkiye-Suudi Arabistan arasındaki normalleşme adımları bu eğilimin işaretlerini veriyor. Ancak Türkiye’nin, bölgesel krizlerin derinleşmemesi için ABD ve Körfez ülkeleriyle dengeli bir diplomasi yürütmesi gerekiyor. Türkiye, hem İran’la hem de ABD ile iş birliği yapabilme kabiliyetini koruyarak, bölgesel istikrarın sağlanmasında yapıcı bir rol üstlenebilir.
