ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlama gerekçesiyle bölgeden geçen tüm gemilere yüzde 20 oranında geçiş ücreti uygulanacağını duyurdu. Bu açıklama, Washington'un İran'a karşı başlattığı yeni hava saldırıları dalgasıyla eş zamanlı geldi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ABD'nin boğazın 'bekçisi' olacağını belirtti. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran'ın Basra Körfezi'nde ticari tankerlere yönelik 'küstahça' saldırılarını şiddetle kınadığını açıkladı. Bölgede tansiyon hızla yükselirken, uluslararası petrol fiyatları da yeni bir şok dalgasıyla karşı karşıya kaldı.
Hürmüz Boğazı'nda Yeni Düzen: Yüzde 20 Geçiş Ücreti
Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın askeri ve ticari gemilere açık tutulması için yeni bir güvenlik konsepti geliştirdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, ABD Donanması boğazdaki denetimleri artıracak ve geçiş yapan her gemiden yüzde 20 oranında vergi alınacak. Bu gelirin bir kısmının bölgedeki deniz güvenliği operasyonlarına aktarılacağı belirtildi. Uzmanlar, bu kararın uluslararası deniz hukuku açısından tartışmalı olduğuna ve özellikle Çin, Hindistan ve Japonya gibi petrol ithalatçısı ülkeleri doğrudan etkileyeceğine dikkat çekiyor.
Geçiş ücreti kararı, İran'a yönelik yeni hava saldırıları dalgasıyla aynı güne denk geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın askeri tesislerine ve füze rampalarına yönelik 'hassas' saldırılar düzenlendiğini doğruladı. Saldırıların, İran'ın son haftalarda Basra Körfezi'nde ticari gemilere yönelik saldırılarına misilleme olduğu ifade edildi.
BAE'den Sert Tepki: 'Küstahça Saldırılar'
Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı, İran'ın tankerlere yönelik saldırılarını 'uluslararası hukukun açık ihlali' olarak nitelendirdi. Açıklamada, 'İran'ın küstahça eylemleri bölgesel istikrarı tehdit etmektedir' ifadeleri kullanıldı. BAE, son iki hafta içinde bayrağını taşıyan üç tankerin İran tarafından hedef alındığını bildirdi. Saldırılarda can kaybı yaşanmazken, gemilerden ikisinin ciddi hasar aldığı belirtildi.
İran ise saldırılarla ilgili herhangi bir sorumluluk kabul etmiyor. Tahran yönetimi, suçlamaları 'asılsız' olarak nitelendirirken, ABD'nin bölgedeki varlığının 'provokasyon' olduğunu savunuyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, 'ABD'nin kendisi bölgede istikrarsızlık yaratıyor, ardından başkalarını suçluyor' dedi.
Bölgedeki gerginlik, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3 artışla 92 doların üzerine çıktı. Analistler, Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda petrol fiyatlarının 100 doları aşabileceği uyarısında bulunuyor. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı'nda artan gerilim ve ABD'nin geçiş ücreti kararı, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini doğrudan etkileyebilecek bir gelişmedir. Türkiye, petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü İran ve Irak'tan sağlamaktadır. Boğazdan geçen tankerlerin vergilendirilmesi, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve cari açığı büyütebilir. Ayrıca ABD-İran arasındaki bu yeni kriz, Türkiye'nin bir NATO müttefiki olarak pozisyonunu zorlayabilir. Ankara, bir yandan İran ile ticari ilişkilerini sürdürmek isterken, diğer yandan Washington'un yaptırım politikalarına uyum sağlamak durumunda kalabilir. Bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefini de olumsuz etkileyebilir.
