Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın siyasi etkisi yalnızca Amerikan siyasetinde değil, Latin Amerika’da da hissediliyor. Brezilya’da yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde, Trump yönetimlerinin geçmişteki “partizan müdahaleciliğine” dikkat çeken uzmanlar, Washington’ın Brezilya’daki oylama sürecini etkilemeye yönelik girişimlerde bulunabileceği uyarısında bulunuyor. Fundação Getulio Vargas Üniversitesi’nden Profesör Oliver Stuenkel’e göre, “Brezilya’nın da ABD’nin seçimlere müdahale etme girişiminin hedefi olması beklenebilir.” Bu değerlendirme, Trump’ın seçim müdahalesi konusunda daha önceki davranışlarına dayanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump’ın başkanlık dönemi, diğer ülkelerin iç işlerine müdahaleyle ilgili birçok tartışmayı beraberinde getirmişti. Özellikle Venezuela, Bolivya ve Meksika gibi ülkelerde Trump yönetiminin muhalif grupları desteklemesi, Washington’ın bölgedeki “demokrasi teşviki” söylemini gölgede bırakmıştı. Brezilya’da ise Trump’ın, dönemin Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ile yakın ilişkisi biliniyordu. Bolsonaro, Trump’a hayranlığıyla tanınırken, 2022’deki seçimlerde kaybetmesine rağmen seçim güvenliğiyle ilgili iddiaları gündeme getirmişti. Stuenkel, Trump’ın bu kez Bolsonaro’nun olası adaylığına destek vermek veya mevcut hükümeti istikrarsızlaştırmak amacıyla müdahale edebileceğini belirtiyor.
Brezilya’nın seçim sistemi dünyanın en güvenilir sistemlerinden biri olarak kabul edilse de, son yıllarda yalan haberler ve dijital manipülasyon seçim sürecini tehdit ediyor. ABD’de 2020 başkanlık seçimlerinin ardından yaşanan Kongre baskını, dış müdahalelerin demokrasi üzerindeki kırılganlığını gözler önüne sermişti. Brezilya’da da benzer bir senaryonun tekrarlanmasından endişe ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD’nin Latin Amerika’daki seçim müdahalelerinin geçmişi, Soğuk Savaş dönemine kadar uzanıyor. Ancak Trump dönemi, bu müdahalelerin “demokrasi” yerine belirli partilere destek şeklinde yürütülmesiyle yeni bir boyut kazandı. Stuenkel’in uyarısı, ABD’nin bölgedeki imajını daha da zedeleyebilir. Brezilya, BRICS ve G20 gibi platformlarda etkin bir ülke konumunda. Olası bir seçim müdahalesi, ABD-Brezilya ilişkilerini kalıcı olarak bozabileceği gibi, tüm Latin Amerika’da ABD karşıtı duyguları körükleyebilir. Ayrıca Çin, bölgedeki yatırımlarını artırırken, ABD’nin müdahalesi Brezilya’nın Pekin’e daha da yakınlaşmasına neden olabilir. Uzmanlar, Trump’ın müdahalesinin bumerang etkisi yaratabileceğini, yani Brezilya kamuoyunun tam tersi yönde hareket edebileceğini de not ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya, Türkiye’nin Latin Amerika’daki en önemli ticaret ortaklarından biridir. İki ülke arasında savunma sanayiinden tarıma kadar birçok alanda işbirliği bulunuyor. ABD’nin Brezilya’daki seçimlere müdahalesi, Türkiye’nin bölgesel istikrarını dolaylı olarak etkileyebilir. Düzensiz bir Brezilya, Türk yatırımları için risk oluşturabilir. Ayrıca bu tür müdahaleler, küresel demokrasi krizini derinleştirerek Türkiye’nin de içinde bulunduğu uluslararası sistemdeki güven bunalımını artırabilir. Türk dış politikası, çok kutuplu bir dünya düzenini savunurken, ABD’nin müdahaleci politikaları bu vizyonla çelişiyor. Ankara, Brezilya ile istikrarlı ilişkilerini korumak için olayları yakından izlemeli ve olası kriz durumlarına karşı hazırlıklı olmalıdır.
