Eski ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ağustos 2026'dan itibaren iki yıl süreyle jenerik ilaçlara sıfır gümrük vergisi uygulanacağını, ardından 2028'de yüzde 100'e, 2029'da ise yüzde 200'e yükseltileceğini açıkladı. Hint ilaç şirketleri, bu hamlenin ABD'de ilaç fiyatlarını patlatacağını ve tüketiciyi zor durumda bırakacağını belirtiyor. Hindistan, ABD'nin jenerik ilaç ihtiyacının yaklaşık yüzde 40'ını karşılıyor ve bu karar küresel tedarik zincirini sarsabilir.
Trump’ın jenerik ilaç vergi planı: Detaylar ve arka plan
Trump'ın açıklaması, ABD'de ilaç fiyatlarını düşürme vaadiyle yapılmış olsa da, Hint ilaç üreticileri bu adımın tam tersi bir etki yaratacağını savunuyor. Hindistan İlaç Üreticileri Birliği (IDMA) Başkanı Viranchi Shah, "Bu vergi artışları, firmaların ABD pazarındaki maliyetlerini artırarak nihai tüketiciye yansıyacak, Amerikalıların ceplerini yakacak" dedi. ABD, en çok jenerik ilaç ithal eden ülke konumunda ve bu ilaçların büyük kısmı Hindistan'dan geliyor. Trump'ın önerisi, ABD'de üretimi teşvik etmeyi amaçlasa da, uzmanlar kısa vadede alternatif üretim kapasitesinin bulunmadığına dikkat çekiyor.
Planın detaylarına göre, 1 Ağustos 2026'dan itibaren jenerik ilaçlar iki yıl boyunca gümrüksüz girebilecek. Ardından 2028'de yüzde 100, 2029'da ise yüzde 200 vergi uygulanacak. Bu ani artışın, ABD'de ilaç kıtlığına ve fiyatların yükselmesine yol açabileceği belirtiliyor. Hindistan'ın en büyük jenerik ilaç üreticilerinden Sun Pharmaceutical Industries, Cipla ve Dr. Reddy's Laboratories, ABD pazarından önemli gelir elde ediyor. Vergi artışı, bu şirketlerin kâr marjlarını ciddi şekilde etkileyebilir ve yatırımları caydırabilir.
Küresel ve bölgesel boyut: Ticaret savaşları ve tedarik zinciri
ABD'nin bu hamlesi, Çin'le başlayan ticaret savaşlarının bir uzantısı olarak görülebilir. Trump, görev süresi boyunca yerli üretimi önceliklendirmiş ve ithalata ağır vergiler getirmişti. Jenerik ilaçlara yönelik bu tehdit, küresel ilaç tedarik zincirinde büyük bir değişime yol açabilir. Hindistan, düşük maliyetli üretim avantajıyla dünyanın eczanesi olarak anılırken, bu vergiler diğer ülkeleri de alternatif üretim merkezleri aramaya itebilir. Özellikle Güneydoğu Asya ve Doğu Avrupa ülkeleri, bu fırsatı değerlendirmeye çalışabilir. Ayrıca, ABD'deki sağlık sigortası şirketleri ve hasta savunucu grupları da bu vergi artışına karşı çıkıyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, jenerik ilaçlar ABD'de reçeteli ilaçların yüzde 90'ını oluşturuyor ancak toplam ilaç harcamalarının sadece yüzde 20'sini kapsıyor. Fiyat artışı, özellikle düşük gelirli hastaları ve kronik hastalığı olanları vuracak. Trump'ın planı yasalaşırsa, bu durum ABD'de ilaç erişimini ciddi şekilde kısıtlayabilir ve halk sağlığı krizine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, jenerik ilaç üretiminde önemli bir kapasiteye sahip ve ihracat yapıyor. ABD pazarına doğrudan büyük bir ihracatımız olmasa da, küresel tedarik zincirindeki bu değişim Türkiye'yi de etkileyebilir. Trump'ın vergi artırımı, ilaç şirketlerini alternatif pazarlara yönlendirebilir; bu da Türkiye'nin ihracat potansiyelini artırabilir. Ancak, aynı zamanda ham madde fiyatlarındaki artış nedeniyle maliyetler de yükselebilir. Türkiye, yerli üretimi teşvik ederek ve yeni pazarlara açılarak bu durumu avantaja çevirebilir. Öte yandan, ABD'nin ticaret politikalarının Türk ilaç sektörüne olası yansımaları dikkatle izlenmelidir.
